Blog PerspectiviA

Ontspanning bij stress

Mon, 30 Mar 2026 11:20:17 GMT

Ontspanning: de pijler die je stresssysteem helpt herstellen

Pijler 3 van de toolbox 'Van stress naar plezier'

Als professional die werk met mensen met autisme, of als ouder van een kind met complexe ondersteuningsbehoeften, is de kans groot dat jouw eigen zenuwstelsel ook continu 'aan' staat. Je bent alert, oplettend, voortdurend in de stand van zorgen en schakelen. Dat is begrijpelijk én logisch. Maar het heeft een prijs.

Ontspanning is niet iets wat je 'verdient als alles gedaan is'. Het is een basisvoorwaarde om goed te kunnen blijven functioneren, emotioneel draagkracht te houden en de ander écht te kunnen steunen.

In deze blog, pijler 3 uit de toolbox Van stress naar plezier, lees je waarom ontspanning zo essentieel is, wat het betekent in de context van autisme en stress, en hoe je kleine stappen zet die écht werken.

Waarom ontspanning geen luxe is, maar een noodzaak

Wanneer je langdurig stress ervaart, staat je lichaam voortdurend in de actiestand. Je hartslag stijgt, je ademhaling versnelt, je spieren staan strak. Je zenuwstelsel houdt alles klaar voor een noodsituatie, ook als die noodsituatie er eigenlijk niet is.

Dit heet het sympathisch zenuwstelsel: het gaspedaal van je lichaam. Handig voor korte, heftige momenten. Maar als het gaspedaal permanent ingedrukt blijft, raken je lijf en geest uitgeput.

Ontspanning activeert het parasympathisch zenuwstelsel: het rempedaal. Pas dan:

• daalt je hartslag en bloeddruk

• verdiept je ademhaling

• neemt de spierspanning af

• krijgt je brein weer ruimte om helder te denken

• herstelt je vermogen om emotioneel te verdragen

Zonder dat rempedaal blijf je in een staat van chronische paraatheid. En dat is precies wat we zien bij veel professionals en ouders die langdurig intensieve zorg verlenen.

Autisme en ontspanning: waarom het ingewikkelder is

Voor mensen met autisme en voor iedereen die intensief met hen samenleeft of werkt is stressherstel extra complex. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat het zenuwstelsel bij autisme anders reageert op prikkels: het blijft sneller in een staat van alertheid, en het duurt langer om echt te herstellen.

Dat heeft directe gevolgen voor jou als professional of ouder:

• De omgeving van het kind is vaak prikkelvol en jij absorbeert mee.

• Onvoorspelbare situaties vragen voortdurend aanpassing.

• De emotionele intensiteit van zorgverlening laat sporen na.

Juist daarom is bewust werken aan ontspanning, voor jezelf én in begeleiding van het kind, zo belangrijk. Niet als extraatje, maar als onderdeel van goed vakmanschap én zelfzorg.

Energiebalans: de drie soorten activiteiten die je moet kennen

Een kernonderdeel van de ontspanningspijler is inzicht in je energiehuishouding. Niet alles wat 'rust' lijkt, laadt ook echt op. En niet alles wat energie kost, is per se slecht. Het gaat om balans.

��️ Energievreters: dingen die energie opslurpen, zoals drukte, conflicten, overprikkeling, planningsdruk of het gevoel tekort te schieten.

�� Energiegevers: activiteiten of mensen die je opladen. Denk aan creatief bezig zijn, humor, natuur, een goed gesprek, of iets doen waar je helemaal in opgaat.

�� Herstellers: dingen die je zenuwstelsel actief tot rust brengen: slapen, wandelen, ademhalingsoefeningen, muziek luisteren, of gewoon even niets hoeven.

Het verschil tussen energiegevers en herstellers is subtiel maar belangrijk: een energiegever maakt je blij, een hersteller brengt je zenuwstelsel daadwerkelijk tot rust. Voor sommige mensen is dat hetzelfde. Voor anderen niet.

Door je bewust te worden van je eigen drie categorieën, kun je betere keuzes maken, op een manier die bij jou past.

Wat is ontspanning eigenlijk?

Ontspanning is het tot rust komen van lichaam én geest, zodat je herstelt van inspanning en prikkels. Het gaat om het activeren van je herstelstand, niet om 'niets doen'.

Echte ontspanning heeft zichtbare effecten:

• Spieren laten los

• Ademhaling verdiept

• Piekergedachten nemen af

• Je slaapt beter

• Je denkt helderder

• Je stressbestendigheid neemt toe

En het mooie: ontspanning kan op heel verschillende manieren. Er is geen 'goede' manier.

�� Actieve ontspanning: wandelen, sporten, tuinieren, creatief bezig zijn, het lichaam beweegt, het hoofd stilt.

�� Rustige ontspanning: lezen, in bad, muziek, yoga, verzwaringsdeken, meditatie, de prikkelstroom neemt af.

Zeker bij autisme spelen voorspelbaarheid, sensorische rust en structuur een grote rol. Wat voor de één ontspanning is (bijv. een druk feest), is voor de ander een enorme aanslag op het systeem.

Ontspanning is persoonlijk. En dat geldt evengoed voor jou als begeleider of ouder.

Wat werkt in de praktijk: twee voorbeelden

Uit coachtrajecten en trainingen binnen de toolbox Van stress naar plezier komen telkens verrassende ontdekkingen over wat mensen echt helpt.

Voorbeeld 1: creatief bezig zijn als ontspanning

Een coachklant ontdekte dat creatief werken haar hielp ontspannen, maar pas toen ze er de juiste omstandigheden bij creëerde: een verzwaringsdeken, gedimd licht en geen tijdsdruk. Doordat ze nadenkt over wat ze maakt, verminderen haar piekergedachten automatisch. Het brengt rust, een leeg hoofd en plezier tegelijk.

Voor professionals: creatieve activiteiten kunnen ook in begeleiding worden ingezet als regulerende ontspanning, niet als prestatie, maar als sensorische rust.

Voorbeeld 2: schommelen als hersteller

Een andere klant ontdekte via de kaartjes uit de toolbox dat schommelen haar zenuwstelsel kalmeerde. Elke lunchpauze tien minuten op de schommel in de tuin, met muziek. Een simpele, haalbare routine, maar het ritme en de buitenlucht gaven haar direct ontspanning.

Bewegingsgerichte ontspanning: zoals schommelen, wiegen, of ritmisch bewegen, is wetenschappelijk onderbouwd als regulerende activiteit, zeker bij een overprikkeld zenuwstelsel. Dit is ook waardevolle kennis voor begeleiders van mensen met autisme.

Kleine stappen. Grote impact.

Voor professionals en ouders: hoe pas je dit toe?

Je kunt ontspanning niet geven aan een ander als je eigen systeem op omvallen staat. Zelfzorg is geen egoïsme. Het is een professionele en persoonlijke noodzaak.

Praktische handvatten voor in begeleiding

• Bouw vaste rustmomenten in als structuur, niet als beloning.

• Observeer welke activiteiten de persoon echt kalmeren en welke alleen lijken te ontspannen.

• Bied keuze: twee haalbare opties geven meer autonomie en minder weerstand.

• Maak ontspanning voorspelbaar: 'Na het eten gaan we vijf minuten buiten staan.'

• Gebruik sensorische hulpmiddelen waar dat past: gewichtsdeken, oordopjes, dimbare verlichting.

Voor jezelf als professional of ouder

• Benoem je eigen energievreters, -gevers en herstellers.

• Plan één klein herstelmoment per dag en bescherm dat moment.

• Bedenk: wat is vandaag het allerkleinste dat mij echt helpt opladen?

Oefening: jouw persoonlijke ontspanningskompas

Pak een vel papier of open een notitie op je telefoon en schrijf op:

1. Drie energievreters: waar lek jij energie?

2. Drie energiegevers: wat maakt jou blij of geeft je energie?

3. Drie herstellers: wat helpt je écht tot rust komen en opladen?

4. Kies één klein herstelmoment voor vandaag. Bijvoorbeeld: 2 minuten diep ademen, 10 minuten wandelen, één kop thee zonder scherm, of 5 minuten buiten staan.

Er is geen goed of fout. Het gaat erom dat je bewust kiest, ook al is het klein.

Kleine stappen, blijvende verandering

Ontspanning is geen luxe die je verdient als alles klaar is. Het is het fundament waarop draagkracht, helderheid en goed contact met de ander gebouwd worden.

Of je nu professional bent die dagelijks werkt met mensen met autisme, of ouder die thuis constant schakelt, jouw zenuwstelsel verdient net zoveel aandacht als dat van de mensen voor wie je zorgt.

Begin klein. Begin vandaag. Eén moment, één stap, één minuut rust.

Ontspanning is geen luxe. Het is de basis waarop alles rust.

De volgende toolbox training 'van stress naar plezier' start 13 mei.

Kijk hier voor meer informatie ��

Als iedereen niet thuis geeft

Tue, 24 Mar 2026 11:35:11 GMT

Als iedereen niet thuis geeft

Dinsdag schrijfdag. Uit het hart.

Er was een duidelijke vraag vanuit onze zoon.

Helder. Concreet.

Maar het antwoord? Dat bleef uit.

Te complex, zeiden ze. Autisme kun je niet behandelen. Hij heeft al te veel dingen gehad. Dit is niet de juiste regio. Er zijn meerdere diagnoses. Het traject duurt te lang. En misschien wel het zwaarst van alles, je kan er eigenlijk niet eens over praten.

Als je kind vastloopt in zorg én in onderwijs, beïnvloedt dat het hele systeem.

Jou. En het hele gezin.

Professionals wijzen af. Naar elkaar, naar andere instanties, naar formulieren en wachtlijsten en regiogrenzen. En ondertussen moeten ouders blijven staan. Zonder opleiding in zorg. Zonder achterwacht. Zonder crisisdienst die opneemt. Zonder psychiater die beschikbaar is. Zonder kennis die je zomaar hebt.

Te complex voor het systeem, maar blijkbaar niet te complex om het aan ouders over te laten.

Soms wil je het even niet meer zien.

Die lichtpuntjes waar ik het altijd over heb in mijn werk, ik ben ze zelf ook wel eens kwijt. Dan sta je alleen in het donker. Zonder zaklamp. Zonder raam. Zonder dat je weet waar je überhaupt moet zoeken.

Mijn boek gaat over hoe je lichtpuntjes kunt blijven zien. Maar eerlijk zijn betekent ook dit zeggen: soms ben je ze kwijt.

En dat mag.

Als je alleen wilt horen: ‘hoe gaat het?’

‘goed!’ moet je dit boek niet lezen.

Ons leven, mijn verhaal, gaat over vastlopen. In zorg. In onderwijs. Het is geen mooi verhaal. Niet altijd. Soms gaat het een tijd lang niet goed. Is het moeilijk, donker, en voelt het alsof je in een kamer staat met een blinddoek om. Geen licht. Geen zaklamp. En je weet niet waar je het kan vinden.

Maar als ouder kun je eigenlijk niet in het donker blijven staan.

Want als jij de lichtpuntjes niet meer ziet, blijft het donker.

Dus ga je zoeken. Doorzoeken. Volhouden op je tandvlees. Kijken wat er wél kan, welke mogelijkheden er nog zijn, welke kansen je nog niet hebt geprobeerd.

En soms wil je even niet meer. Wil je in het donker zitten. En daar. Even. Blijven.

Ze zeggen: er zouden geen diagnoses moeten zijn. Geef gewoon aan wat je nodig hebt.

Maar als je dat doet, geeft er niemand thuis. Blijft het doodstil.

Met een diagnose heb je nog het gevoel dat je iets in handen hebt. Dat iemand ergens toch moet luisteren. Dat er een woord is voor wat er speelt.

En dan vinden ze het gek dat je het vertrouwen kwijt bent. Dat je geen hulpvraag meer hebt. Dat je wantrouwend bent. Dat je de deur dichthoud.

Dat wij als ouders negatief zijn. Dat we de insteek hebben: eerst zien, dan geloven.

Ja. Precies.

Want elke keer gaan we ervoor. Met hoop. Met hard werken. Met geloof dat het dit keer anders gaat.

En elke keer worden we teleurgesteld. Wordt het vertrouwen weer beschadigd.

En dus moeten we onszelf weer bij elkaar rapen. Alleen. In het donker.

Want jullie zijn weer weg.

En nu. Nu hebben we eindelijk een verwijzing. Een officieel stuk papier.

En toch vinden ze het gek. Dat we niet juichen. Dat we afwachten. Dat we zeggen: we geloven het als we het zien.

Maar hoe kun je blij zijn om een verwijzing, als je zo vaak hebt meegemaakt dat het bij de screening of de intake alsnog stukloopt? Dat je wordt doorverwezen. Afgewezen. Dat er weer een reden is waarom het toch niet past, toch niet kan, toch niet nu.

Blijdschap is een luxe die je je niet meer kunt veroorloven als je te vaak met lege handen bent thuisgekomen.

Dit boek (Onzichtbare parels) schrijf ik voor alle ouders die dit herkennen. Die weten hoe het voelt om in die kamer te staan. En die toch, steeds weer, op zoek gaan naar het licht.

Meer hierover volgt. Volg me als je het wil meelezen.

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in ��

Hoe ik als hondenmens als schrijver juist de kat achterna moet lopen

Mon, 23 Mar 2026 10:07:32 GMT

Hoe ik als hondenmens als schrijver juist de kat achterna moet lopen

Boekgerei

Een warme knuffel van mijn schrijfvriendinnen. Ons schrijfavontuur begon twee jaar geleden in Spanje, en inmiddels zien we elkaar een paar keer per jaar. Vandaag bij het schrijversfestival. Iedereen kletst meteen enthousiast door elkaar. De goodybag wordt bekeken en geruild, ‘ik wil wel een roze schriftje.’
En ondertussen komt de geur van koffie ons tegemoet.

De ochtend begon met een lezing van Judith Visser. Haar zondagstrilogie heb ik gelezen en ze inspireerde mij ooit om te gaan schrijven over autisme. Eerst als moeder, haar boeken gaven me meer inzicht en begrip. Later, als autistische vrouw, vond ik er ook herkenning en nieuwe inzichten in. Zo waardevol om haar verhaal te horen, haar enthousiasme en haar liefde voor haar honden.

Spannende stap: haar na afloop aanspreken…
Een warm en vriendelijk gesprek over verhalen die verteld moeten worden. Alleen dat maakte de dag al geslaagd en toen moest de middag nog beginnen.

’s Middags twee boeiende workshops:
Thysia Huisman over je eigen verhaal als thriller, met leuke en inspirerende schrijfoefeningen.
Marelle Boersma over van feit naar fictie, schrijven om misstanden zichtbaar en bespreekbaar te maken.

Als afsluiting de lezing van Abdelkader Benali .
‘Schrijven is een ontdekkingsreis’, zei hij. ‘Iets wat je jezelf moet gunnen.’

Zijn mooie metafoor bleef hangen: een verhaal moet een kat worden. Het loopt van je weg, jij gaat erachteraan. Zo ontstaat het. Je zoekt de spanning op, je creëert instabiliteit.

En nu is het zondagavond…
Mijn hoofd zit helemaal vol met gedachten, inspiratie, ideeën, herinneringen en zin om te schrijven.
Eerst laten bezinken.

En dinsdag, op mijn schrijfdag, weer verder.

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in ��

Een schrijfweek op Tenerife

Mon, 02 Mar 2026 10:16:13 GMT

Schrijfweek Tenerife

Afgelopen week reisde ik alleen naar Tenerife voor een schrijfweek, spannend, verstillend en grensverleggend. Dit is hoe die week voelde…

De motor loeit als ik het gaspedaal van mijn fel rode fiatpanda tot de bodem indruk. Voor mij kronkelt de weg verder omhoog. De auto kruipt langzaam verder. Ik zit rechtop in mijn stoel, mijn knokkels wit van het stuur omklemmen.

Waarom doe ik dit ook al weer? Vind ik dit leuk?

Mijn wangen worden steeds warmer en warmer, mijn hart bonkt te snel.

Als ik eindelijk op een bankje zit in het groene park tussen de palmbomen en de gele bloempjes in het gras, voel ik mijn schouders zakken. De vogeltjes tjilpen luid, een geruststellend geroezemoes van stemmen in de verte. Mijn schrift ligt op schoot, klaar om met mijn eerste avonturen gevuld te worden.

Naast mij zit een gezin, de vrouw heeft een pluizig schoothondje. Het beestje is spierwit en heeft een lichtbruine streep op het puntje van zijn oor lopen. Net zo onvolmaakt als het leven. Zo voel ik me op dit moment ook. Ik wil graag voldoen aan dat perfecte witte plaatje, maar er loopt altijd iets anders dan verwacht, dan gehoopt. Een streep door verwachtingen, door perfecte beelden.

Het hondje heeft een neusje in een hartvorm en met zijn ogen blijft hij zijn baasje volgen. Zijn maatje, zijn veilige anker.

Die mis ik nu, mijn maatje, nu ik zo alleen op reis ben. Dat maakt me onrustig. Normaal regelt Luuk alle moeilijke dingen, hij rijd, hij maakt keuzes. Nu komt het op mezelf aan.

Ik sluit even mijn ogen, de zon schijnt tussen de bomen door in mijn gezicht. Een glimlach vormt zich op mijn gezicht, de warmte straalt door naar mijn buik.

Hier zit ik, op Tenerife, in mijn eentje. Dit heb ik toch maar mooi geflikt!

De week is voorbij gevlogen, alsof de tijd zelf me even wilde laten voelen hoe het is om licht te zijn. Al snel ontstond er een vast ritme.

In de ochtend een wandeling of hardlooprondje, de zilte lucht die mijn wangen tintelde, de rotsige stenen onder mijn voeten, zon op mijn huid. Dan ontbijten, schrijven.

Ik begon met nieuwe stukjes schrijven, geleid door mijn hoofdstukindeling, samenvatting en scene plan.

Soms voelde het alsof ik de woorden eruit moest persen. Andere momenten stroomden ze wild, als de golven die tegen de rotsen beukten aan de kust.

In de middag ging ik met mijn kleine autootje op pad, steeds iets nieuws bekijken. Steile wegen, verborgen strandjes, vuurtorens en oude dorpjes.

Aan het begin van de avond schreef ik opnieuw, dit keer herschrijven, schrappen, verdiepen.

Na het avond eten pakte ik nog één keer mijn pen (of laptop��). Even door, nog een alinea, nog een zin. En dan afronden. Uitzetten. Ontspannen. Naar bed, terwijl de dag in mijn hoofd nagonste.

Het was een fijne week, intens, helder en verrassend. Een week die me liet voelen wat er gebeurt als ik op mezelf ben aangewezen. Ik verlegde mijn grenzen, vond nieuwe stukjes van mezelf terug. Tijd die helemaal van mij was, zonder iemand die over mijn schouder meekeek.

En ergens, tussen het tikken van de toetsen, het zoemen van mijn autootje en de warme avondlucht, vond ik iets dat ik niet direct zocht: vertrouwen.
In mezelf.

In mijn stem.

In het leven dat zich ontvouwt, zelfs met een lichtbruine streep door het perfecte witte plaatje.

En precies dit, schrijven vanuit eerlijkheid, gun ik anderen ook.

Wat zou jij doen als je een week helemaal voor jezelf had?

Wil je lezen waarom ik ben gaan schrijven?

Lees hier verder ��

“Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik kan het niet… maar ik moet het toch kunnen?”

Tue, 24 Feb 2026 09:54:41 GMT

"Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik kan het niet... maar ik moet het toch kunnen?"

Als ‘Dit moet ik toch kunnen?’ verandert in stress, overprikkeling en zelftwijfel

Het is een zin die zoveel cliënten uitspreken: “Dit moet ik toch kunnen?”
En eerlijk? Ik hoor mezelf hem ook weleens denken. Soms op momenten waarop mijn zenuwstelsel al lang heeft aangegeven dat het vol is.

Precies dan wordt die zin zo pijnlijk zichtbaar: de enorme kloof tussen wat je dénkt dat je zou moeten kunnen, en wat op dat moment écht haalbaar is.

In deze blog neem ik je mee in een situatie die velen zullen herkennen. Iets lijkt leuk, haalbaar, logisch… tot het dichterbij komt. Dan verschuift er iets. Dan neemt stress de regie over en bij mensen met autisme, angst, trauma of een overprikkeld zenuwstelsel is dat geen uitzondering, maar een voorspelbaar patroon.

Een mooi plan… tot het plots te veel wordt

Het begon met een schrijfweek die ik had geboekt:
duidelijk programma, structuur, eten verzorgd, begeleiding erbij.
Een veilige setting met voorspelbaarheid precies wat ik nodig had.

Tot de mail kwam: geannuleerd.

Teleurstelling, natuurlijk.
Maar meteen daarna mijn oude vertrouwde reactie: Oké, dan regel ik dit zelf.

En dat deed ik.
Vliegticket geboekt.
Huisje geboekt.

Ik voelde me bijna trots: autonoom, zelfstandig, ondernemend.
En ik zag mezelf al zitten: zon, zee, rust. Een uitgebreide versie van mijn dinsdag‑schrijfdagen; ideaal om aan mijn nieuwe boekidee te werken.

Want dat boek begint steeds meer vorm te krijgen:
het eerlijke verhaal over hoe ik jarenlang als ambitieuze vrouw maar doorging, tot mijn lijf en brein niet meer konden…burn-out en ik ontdekte dat ik autistisch ben. Hoe ik daarmee omga. Hoe ik terugkijk. Wat ik anders doe.

Kwetsbaar en krachtig tegelijk.

Maar precies dát stuk werd geraakt toen de datum dichterbij kwam.

Wanneer stress het stuur overneemt

Professionals zien dit dagelijks bij cliënten:
een situatie die er aan de buitenkant ‘gewoon’ uitziet, kan aan de binnenkant een complexe mix van stress, prikkels, onvoorspelbaarheid en herinneringen oproepen.

Dat gebeurde bij mij ook.

Wat eerst een fijn idee was, werd langzaam zwaarder:

Waarom doe ik zo moeilijk?
Ik zou dit toch moeten kunnen?
Wat als er iets misgaat?

En vlak voor vertrek sloeg het om in een stortvloed van doemscenario’s:

angst voor een rare taxichauffeur
het idee dat ik daar helemaal alleen zit
gedachten dat iemand het huisje binnenkomt
zorgen over verkeerde intenties
piekeren over eten, donker, locatie
twijfels over route, oriëntatie, aankomsttijd

Dit is niet ‘aanstellen’.
Dit is een zenuwstelsel dat in overdrive schiet door onzekerheid, overprikkeling en eerdere ervaringen.

Bij autisme, angst of trauma voorspelt het brein gevaar om controle te houden.
Niet uit zwakte uit bescherming .

Autonomie is prachtig… tot het te veel vraagt

Voor de buitenwereld lijkt het simpel:

“Je gaat toch gewoon een paar dagen weg?”
“Het is toch leuk?”
“Je kunt dit toch prima alleen?”

Maar voor een systeem dat al overbelast is, betekent dit:

· een nieuwe omgeving

· verlies van voorspelbaarheid

· onbekende sociale situaties

· verandering van routine

· mogelijk slaaptekort

· oude spanning die opnieuw getriggerd wordt

Autonomie vraagt dan méér dan het zenuwstelsel aankan.

En wat je dan ziet?

Tranen.
Piekeren.
Vastlopen.
Niet meer weten wat je moet.

Wat helpt? Houvast, voorspelbaarheid en samen zoeken naar rust

Op die momenten helpt forceren nooit.
Wat wél helpt, is veiligheid en helderheid opbouwen, stap voor stap.

Voor mij werkt het om samen met mijn man overzicht te creëren.
Niet om de angst weg te poetsen, maar om mijn systeem weer te laten landen.

Wat hielp:

Samen een plan maken

Praten, ordenen, hardop denken.
De spanning wordt al minder zodra het niet meer alleen in mijn hoofd zit.

Dingen concreet en voorspelbaar maken

Voor veel mensen met autisme of stressgevoeligheid essentieel:

taxi vooraf regelen vanaf het vliegveld
foto’s van het huisje bekijken
via Google Maps de omgeving verkennen
zoeken waar de supermarkt zit
een boodschappenlijstje maken
bedenken wat nodig is op de aankomst dag

Structuur aanbrengen waar het kan

Je hoeft niet flexibel te zijn op alle fronten.
Voor sommige mensen (ikzelf incluis) is voorspelbaarheid pure zelfzorg.

Deze kleine voorbereidingen zakken mijn stressniveau
waardoor ik weer kon voelen: oh ja, ik wíl dit.

Wat professionals hierin kunnen herkennen

Deze situatie laat zien hoe belangrijk het is om gedrag niet los te zien van het onderliggende zenuwstelsel.

Let op signalen zoals:

· toenemende twijfel na een besluit

· scenario‑denken of piekerlussen

· gevoeligheid voor details rond veiligheid

· zelfkritische gedachten (“Ik moet dit kunnen”)

· ontregeling vlak voor een spannende stap

Dit zijn geen karaktertrekken.
Dit zijn stress‑signalen .

En ze vragen niet om motivatiepraatjes, maar om:

regulatie
houvast
voorspelbaarheid
erkenning

Stressregulatie boven wilskracht

Veel mensen bedoelen het goed als ze zeggen:

“Het komt wel goed.”

“Je hoeft niet bang te zijn.”

“Gewoon proberen.”

Maar het zenuwstelsel reageert niet op logica.
Het reageert op veiligheid.

Wat wél werkt:

stapjes verkleinen
spanning normaliseren
helpen structuur en overzicht te krijgen
concretiseren wat iemand te wachten staat
ruimte geven aan ambivalentie
stressregulatie vóór actie

Dát is wat mensen helpt om weer in beweging te komen vanuit veerkracht, niet vanuit paniek.

Tot slot

Deze hele ervaring van dapper boeken tot overweldigd raken, van houvast creëren tot opnieuw kunnen ademen gaat rechtstreeks mee mijn boek in.

Het boek waarin ik schrijf over mijn reis als zorgintensieve moeder, autistische vrouw en professional.
Over moed, vallen, opstaan en ergens onderweg ontdekken dat zachtheid geen luxe is, maar noodzaak.

En ja… het begon allemaal met een zin die veel van ons maar al te goed kennen:

“Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het niet kan… maar ik moet het toch kunnen?”

Een vraag aan jou:

Welke kleine vorm van houvast kun jij deze week bieden, zodat iemand niet hoeft te kiezen tussen willen en kunnen?

Bijzonder moment: schrijfcontract

Mon, 16 Feb 2026 07:55:18 GMT

Wat een bijzonder moment: ik heb mijn schrijfcontract ondertekend .

Wat begon in mei 2024 tijdens een schrijfvakantie in Spanje, waar ik mijn levensverhaal op papier zette en voor het eerst echt structuur vond in mijn verhaal, is uitgegroeid tot iets waar ik alleen van durfde te dromen: mijn eigen boek dat er écht gaat komen.

Daarna volgde een intens jaartraject bij een online schrijfschool, met video’s, inspiratieoefeningen, opdrachten en waardevolle feedback. De fijne, betrokken schrijfcoaching van Machteld hielp mij om door te zetten, te verdiepen en te vertrouwen op mijn eigen stem.

In november sprak ik op de uitgeversdag met Uitgeverij Keytree . In het gesprek voelden we direct raakvlakken. Binnen drie weken kreeg ik reactie. Wat Arno mij terugschreef, raakte precies de kern van wat ik met dit boek wil bereiken. Het klopte. Het paste. Het voelde als een duidelijke ja.

Ik ben gaan schrijven vanuit mijn zoektocht als moeder. Vanuit verdriet. Vanuit zinnen als: “We kunnen de hulp niet bieden, je bent te complex, je past niet in dit hokje.” Vanuit het gevoel van onmacht dat ik leerde omzetten in de vraag: wat kan er wél?

Dat werd onze manier.
Out of the box denken. Creatief zijn. Eigen plannen maken. Spellen ontwikkelen. Zelf begeleiders zoeken. Als ouders steeds weer kijken: waar zit ruimte, waar zit mogelijkheid?

Samen met mijn man vorm ik een sterk team. Ik ben de creatieve duizendpoot: plannen, organiseren, nieuwe ideeën bedenken. Hij is mijn steunpilaar. Samen blijven we op ontdekkingsreis, letterlijk en figuurlijk. We houden van avonturen, nieuwe plekken, herinneringen maken. Altijd weer zoeken naar wat wél kan.

Waarom schrijf ik dit boek?
Omdat er een wereld is die vaak onzichtbaar blijft. Veel mensen hebben geen idee waar ouders van kinderen met autisme mee worstelen, wat hun kinderen meemaken, hoeveel creativiteit en veerkracht er nodig is.

Met dit boek wil ik die wereld zichtbaar maken. Met eerlijkheid. Met warmte. Met herkenning.

Mijn missie: in mijn werk bij PerspectiviA én in dit boek, is helder: mensen met autisme helpen zichzelf te zijn, zichtbaar en gehoord, met hun talenten en kwaliteiten. Zonder masker. En ouders erkenning geven als expert van hun eigen kind.

Dit boek schrijf ik niet alleen als moeder of coach, maar als iemand die een stem wil geven aan wie te vaak over het hoofd worden gezien.

En dat ik daar nu een contract voor heb mogen tekenen… voelt als een mijlpaal. ��

Mijn schrijversleven: waar en hoe ik schrijf

Tue, 10 Feb 2026 11:05:04 GMT

Mijn schrijversleven: waar en hoe ik schrijf

Mijn schrijversleven: waar en hoe ik schrijf

Dinsdag is mijn vaste schrijfdag. Op die dag probeer ik mijn agenda zo leeg mogelijk te houden, zodat er ruimte is voor woorden, zinnen en verhalen. Soms stroomt het vanzelf. Soms kost het moeite. Maar juist door er elke week tijd voor te maken, blijft schrijven een vast onderdeel van mijn leven.

Schrijven is voor mij geen luxe, maar een manier om te verwerken, te begrijpen en te delen. Over autisme, ouderschap, zorg, veerkracht en alles wat daarbij hoort.

Mijn werkplekken: overal en nergens

Ik schrijf eigenlijk overal. Niet alleen netjes achter mijn bureau, maar juist ook op de meest onverwachte plekken.

Mijn schrijfplekken zijn onder andere:

Op de bank, met een dekentje en een kop thee
Achter mijn bureau, met overzicht en structuur
Aan de keukentafel, tussen de dagelijkse drukte
In bed, vlak voor het slapengaan
Tijdens het wandelen of fietsen
Tijdens het sporten
In bad
In de tuin

Soms komen de beste zinnen als ik helemaal niet "aan het schrijven" ben.

Waar ik mijn ideeën bewaar

Mijn hoofd zit vol ideeën. Als ik ze niet meteen opschrijf, ben ik ze vaak weer kwijt. Daarom verzamel ik woorden en gedachten op allerlei manieren:

In schriftjes
Op mijn laptop
Op losse blaadjes
In notities op mijn telefoon
In mijn hoofd
Op post-its
In een appgroep met mezelf

Een appgroep met mezelf. Daar stuur ik spontane ingevingen, zinnen en titels naartoe. Soms midden in de nacht. Soms onderweg. Alles mag erin.

Mooie schrijfplekken die me bijblijven

Naast mijn dagelijkse plekken, zijn er ook schrijfplekken die extra speciaal zijn. Plekken waar rust, ruimte en inspiratie samenkomen.

Zoals:

In de daktent van een jeep
Bij het kampvuur na een dag kanoën
Tijdens een schrijfweek in Spanje bij het zwembad
In een hangmat
Aan de voet van de bergen
Aan zee
In een klein vakantiehuisje
In mijn eigen tuin

Op zulke plekken voel ik vaak weer waarom ik zo van schrijven houd. Omdat woorden daar nog vrijer mogen stromen.

Schrijven als proces (niet als perfect plaatje)

Mijn schrijversleven is geen romantisch beeld van iemand die urenlang moeiteloos mooie teksten produceert. Het is:

Schrappen
Twijfelen
Opnieuw beginnen
Weggooien
Teruglezen
Herschrijven
Doorzetten

En toch: elke keer weer dat moment waarop een tekst klopt. Waarop alles samenvalt. Daar doe ik het voor.

Een klein nieuwtje…

Zaterdag ga ik iets leuks delen over mijn schrijven. Iets waar ik de afgelopen tijd mee bezig ben geweest. Iets waar mijn hart sneller van gaat kloppen.

Ik vertel nog niet wat het is.

Maar… het heeft alles te maken met woorden, verhalen en een nieuwe stap in mijn schrijversleven.

Houd mijn socials dus in de gaten. Zaterdag neem ik je mee. ��

Tot slot

Schrijven is voor mij meer dan werk. Het is wie ik ben. Het helpt me om ervaringen om te zetten in betekenis, en om anderen te laten voelen: je bent niet alleen.

Ben jij ook iemand die graag schrijft, leest of droomt over een eigen boek? Laat het me weten. Ik lees graag met je mee.

Wil je lezen waarom ik ben gaan schrijven?

Lees hier verder ��

Ruimte voor jezelf, even stilstaan

Tue, 03 Feb 2026 08:56:58 GMT

Dinsdag schrijfdag: Ruimte voor jezelf

Dinsdag schrijversdag: Ruimte voor jezelf

Als moeder van een zorgintensief kind én als vrouw met autisme, merk ik hoe snel ik mezelf kwijtraak in alles wat dagelijks van me vraagt. Het zorgen, regelen, schakelen, uitleggen. Ik schrijf over het begeleiden van mijn kind dat worstelde met school, angst en overprikkeling. De eindeloze wachttijden in de ggz. Het gevoel dat de wereld niet altijd begrijpt hoe zwaar het is.

En ergens tussendoor probeer ik ook nog ruimte te bewaren voor mijzelf…

maar die ruimte raakt vaak ondergesneeuwd.

Langzaam ben ik gaan zien dat ruimte voor jezelf niet altijd groots of uitgebreid hoeft te zijn. Soms begint het gewoon met even stilstaan één adem, één moment waarop je bewust voelt: ik ben er ook nog.

Wat ik dan voel

Op die momenten herken ik steeds dezelfde signalen
• geen energie meer hebben
• het gevoel dat je nergens echt landt
• gedachten die blijven malen
• jezelf kwijtraken in de zorg voor een ander
• steeds minder ruimte voelen voor wat jou voedt

Dat zijn precies de momenten waarop schrijven mij helpt, maar juist dan is het zo lastig om te beginnen.

Wat als het wel lukt om te beginnen?

Wat als je een vorm vindt die wél werkt?
Wat als je even uit de drukte kunt stappen, en weer kunt voelen wat er in jou leeft?

Afgelopen weekend werd ik daar opnieuw aan herinnerd tijdens een schrijfworskhop.
De inspiratie-oefeningen, de speelse opdrachten en zelfs de poëziewandeling hielpen me om uit mijn hoofd te zakken. Geen druk, geen perfect verhaal, geen groot doel. Gewoon beginnen en daarvoor even stilstaan.

En op zondag zat ik bij MamaVita; herkenning, verbinding, een warm bad.
Dit zijn de momenten waar je vanzelf een beetje oplaadt.

Dinsdag is voor mij schrijversdag .

Daarom heb ik een bewuste keuze gemaakt: dinsdag is schrijversdag.

Ruimte maken voor mezelf, zodat ik woorden kan geven aan wat er speelt.

Aan de pijn, de worsteling, de liefde, de kleine lichtpuntjes. Aan de avonturen die wél kunnen: onze wandelingen, de kanotrips in Zweden, onze reizen en ons steeds terugkerende onderzoek naar wat werkt voor ons gezin.

Schrijven helpt mij om energie terug te vinden.
Om mijn eigen stem te blijven horen.
Om mezelf niet te verliezen in alles wat er van me gevraagd wordt.

Het zijn die kleine momenten die me eraan herinneren hoe belangrijk het is, juist als moeder van een zorgintensief kind, om steeds opnieuw te vragen: Waar zit mijn ruimte? En ontdek ik dit: ruimte voor jezelf begint met even stilstaan. Even voelen wat er nodig is.

En jij?

Wat geeft jou energie?
Hoe maak jij ruimte voor jezelf, misschien maar vijf minuten, midden in alles waar jij doorheen gaat?

"Even stilstaan..., een hele vooruitgang."

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in ��

Beweging bij stress en overprikkeling: begin met één stap

Thu, 29 Jan 2026 08:55:46 GMT

Beweging bij stress en overprikkeling: begin met één stap

Waarom helpt bewegen bij stress en overprikkeling?

(Pijler 2 Beweging uit de toolbox ‘Van stress naar plezier’)

Wanneer stress, burn-out of angsten je dagen kleuren, voelt het al snel als “te veel”. Het lijf wordt zwaar, het hoofd vol, je staat stil en alles stapelt zich op. Misschien herken je dat: je wilt wel, maar je systeem zegt “stop”.

In deze blog nodig ik je uit om anders naar beweging te kijken. Niet als sport, presteren of doelen behalen , maar als kleine, haalbare acties die stroming brengen waar het vastzit. Bewegen zonder prestatiedruk . Kleine stappen die wél kunnen. Op jouw tempo.

Na acceptatie komt beweging. Die beweging is zacht, uitnodigend en op jouw tempo. Je hoeft niet de hele trap te zien alleen de eerste trede.

Waarom beweging helpt bij stress en overprikkeling

Bij stress, burn-out of overprikkeling staat het lichaam vaak langdurig in de aan-stand. Het zenuwstelsel is alert, spieren spannen zich aan en het hoofd blijft maar doorgaan.

Beweging helpt omdat het je lichaam een ander signaal geeft:
het is veilig om te ontladen.

Zelfs kleine vormen van beweging kunnen:

spanning helpen loslaten
het hoofd iets stiller maken
ruimte geven voor nieuwe energie

Belangrijk: beweging is méér dan sporten. Voor veel mensen met stressklachten of autisme voelt hardlopen of de sportschool als een brug te ver. Binnen de toolbox ‘Van stress naar plezier’ betekent beweging: kleine, haalbare stappen die het lichaam activeren en het hoofd lucht geven op een manier die veilig, vriendelijk en uitvoerbaar voelt.

Waar beweging begint

Voor veel mensen begint bewegen niet buiten, maar op de bank.
Moe. Leeg. Overprikkeld.

Dan is “ga even bewegen” simpelweg te groot.
De eerste beweging is vaak mentaal : jezelf toestemming geven om het klein te houden .

Beweging begint niet met een rondje lopen, maar met de vraag:
Wat is vandaag de allereerste stap die wél kan?

Kleine vormen van beweging die wél haalbaar zijn

Een korte wandeling: desnoods tot het einde van de straat of tot de stoplichten.
Frisse buitenlucht opsnuiven: even naar buiten en ademhalen.
Voel je voeten op de grond: bewust stilstaan, wiebelen, gewicht verplaatsen.
Gebruik je zintuigen: kijk, luister, ruik, voel, proef: “Wat neem ik waar, hier en nu?”
een boodschap halen of een kaartje posten : een klein doel kan helpen
Kleine beweegmomenten in huis: trap op/af, een rondje door de tuin, opruimen op muziek.

Niet groots. Wel betekenisvol.

Je hoeft niet de hele trap te zien

“Je hoeft niet de hele trap te zien. Zet gewoon de eerste stap.”
Martin Luther King Jr.

Als stress lang aanhoudt, voelt elke stap groot. De trap lijkt eindeloos en zwaar. Maar beweging begint niet bovenaan. Je begint bij die ene eerste stap, een stap die klein is, haalbaar, en door jou gekozen. Vandaag is dat misschien alleen je schoenen aantrekken. Morgen een paar minuten buiten staan. Dat is beweging.

Praktijkvoorbeeld: van stilstand naar beweging

Situatie
Een coachk lant, vrouw van 26 jaar, er vaart burn-outklachten . Ze is moe, sn el overprikkeld en h et idee van bewegen voelt onmogelijk.

Onze aanpak: mini-stappen met keuzevrijheid

Samen starten : we beginnen met een korte wandeling met mij als coach.
Thuis oefenen : daar na korte wandelingen met haar moeder.
Zelfstandig opbouwen : vervolgens kleine momentjes alleen.

De opbouw in mini-stappen

Schoenen aandoen
Naar buiten gaan
Een klein stukje (bijv. tot de stoplichten)
Een vast, klein rondje
Uitbreiden met optionele routes

Keuzevrijheid staat steeds centraal. Bij elke stap mag zij beslissen: doorgaan of stoppen . Alles wat lukt, is goed.

Resultaat
De ene dag lukt het hele rondje, de andere dag alleen schoenen aandoen . Door de keuzevrijheid daalt de druk , komt er meer lucht en groeit haar vertrouwen . Dát is bewegen zonder prestatiedruk.

Voor professionals en ouders

Beweging hoeft geen extra taak te worden. Integendeel: je kunt het verweven in het dagelijks leven van je kind, deelnemer of cliënt.

Praktische tips

Maak het klein : denk in microstappen (schoenen aan → deur open → 2 minuten buiten).
Laat het tempo bij de ander : jij faciliteert, de ander bepaalt.
Geef keuze en autonomie : twee haalbare opties aanbieden (“buiten staan of tot de hoek lopen?”).
Verweef in routines : na het eten 5 minuten wandelen, of muziek aan tijdens opruimen.
Vier elke stap : benoem wat wél lukte, ook al was het vandaag alleen de deur open doen.

Zo wordt beweging een uitnodiging, geen verp lichting. Samen doen!

Oefenopdracht: jouw beweging in kleine stappen

Stap 1 Kies wat bij je past
Niet wat “zou moeten”, maar wat haalbaar of “oké” voelt (wandelen, strekken, tuinieren, opruimen op muziek).

Stap 2 Bedenk mini-stappen (van heel klein naar iets groter)

Schoenen aandoen
Naar buiten gaan
Een blokje om
Een vast rondje wandelen of fietsen

Stap 3 Schrijf bij elke stap op

Wat lukt vandaag?
Wat voelt genoeg?
Hou het vriendelijk en kort. Morgen is er weer een kans.

Mini-opdracht: de 10-minuten beweegboost

Doel: in 10 minuten je lichaam activeren, je hoofd leegmaken en je stemming verzachten.

Wat heb je nodig?
Een timer, comfortabele kleding en een beetje nieuwsgierigheid.

Zo werkt het:

Kies je vorm: wandelen (binnen/buiten), dansen op muziek, stretchen/yoga, traplopen, tuinieren of opruimen op muziek.
Zet de timer op 10 minuten.
Beweeg. Niet langer. Niet harder. Niet beter. Alleen 10 minuten.

Tip: maak een klein beweeglijstje met 3 activiteiten die voor jou fijn zijn. Handig voor momenten van stress of vastlopen.

Beweging hoeft niet groots te zijn om verschil te maken.
Elke stap is beweging.
En elke beweging brengt je iets verder.

Heb je artikel 1 over Acceptatie gemist? Lees hier de hele blog.

Wil je meer weten over de toolbox ‘Van stress naar plezier’ of hoe je deze pijlers kunt toepassen in jouw werk of gezin? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.

De stille kracht van een zorgintensieve moeder

Tue, 27 Jan 2026 13:03:16 GMT

Schrijven op dinsdag: de stille kracht van een zorgintensieve moeder

Dinsdagen zijn mijn schrijfdagen ��️. De dag waarop ik woorden ik even stilval, mijn laptop openklap, gedachten orden en langzaam mijn boek vormgeef over mijn leven als zorgintensieve moeder. Het is mijn manier om overzicht te krijgen in alles wat ik vaak op de automatische piloot doe.

Want het moederschap en zorg lopen bij ons moeiteloos in elkaar over. Je staat altijd aan, altijd afgestemd, altijd vooruitdenken. En toch is veel van wat we doen voor de buitenwereld nauwelijks zichtbaar. Misschien is dat precies waarom schrijven als verwerking voor mij zo belangrijk is: het maakt het onzichtbare zachtjes zichtbaar.

Op die dinsdagen zie ik steeds weer welke eigenschappen ik dagelijks inzet. Eigenschappen die zoveel moeders van een zorgintensief kind herkennen vaak zonder ze zelf te benoemen.

De ‘toolbox’ die je ontwikkelt zonder dat je het doorhebt

Daarin ligt de kracht van moeders: het vermogen om bij te sturen, stilte op te zoeken wanneer dat nodig is, en altijd met liefde de weg vooruit te blijven zoeken.

Ik wil een ode brengen aan alle moeders van een zorgintensief kind door stil te staan bij de bijzondere eigenschappen die zij hebben.

Geduld : Onvermoeibaar en rustig blijven, ook als vooruitgang langzaam of nauwelijks zichtbaar is.

Stilte : Weten wanneer je stil kunt zijn, zelfs als emoties hoog oplopen.

Onder de waterspiegel kijken : Waar anderen slechts de golven zien, zien zij het hele spectrum aan onderstromen: van stille zorgen tot sluimerende behoeften.

Anders vasthouden : Ruimte geven om op eigen wijze te groeien.

Flexibiliteit : Snel kunnen schakelen en plannen aanpassen zonder de controle te verliezen.

Vindingrijkheid : Altijd oplossingen vinden voor onverwachte situaties, vaak met beperkte middelen. Dit ontstaat vanzelf als de handleiding ontbreekt.

Observatievermogen : Kleine signalen opvangen en weten wat nodig is, soms zonder woorden.

Empathie : Het vermogen om je kind te begrijpen en ondersteunen vanuit hun unieke perspectief.

Structuur en overzicht : Met liefde overzicht ontwikkelen en structuur bieden om een veilige omgeving te creëren.

Doorzettingsvermogen : Ondanks tegenslagen volhouden en telkens weer energie vinden om verder te gaan.

Optimisme : Altijd iets positiefs zien, zelfs op zware dagen. Ik zie het als een klein lampje dat altijd wel ergens brandt. Soms fel, soms zacht.

De veerkracht van moeders blijft vaak onzichtbaar

Als ik dit allemaal opschrijf op mijn dinsdag, realiseer ik me hoe bijzonder deze eigenschappen zijn. Niet omdat we er ooit voor gekozen hebben, maar omdat ze groeien vanuit liefde. Vanuit noodzaak. Vanuit het verlangen om je kind te ondersteunen op een manier die past bij wie zij zijn.

Schrijven helpt me om dat zichtbaar te maken, voor mezelf, maar ook voor andere zorgintensieve moeders die misschien niet altijd zien hoeveel kracht ze dagelijks inzetten. Deze toolbox is geen lijstje. Het is wie we zijn geworden.

Schrijven op dinsdag is voor mij meer dan een schrijfroutine . Het is een moment om even stil te staan bij wat dit zorgintensieve moederschap mij leert. Over schrijven als verwerking, over de veerkracht van moeders en over hoe bijzonder het is wat we elke dag doen vaak zonder dat iemand het ziet.

Welke eigenschap herken jij het meest in jouw eigen toolbox? Of welke zou jij hieraan toevoegen?

Deel je ervaring in een reactie of stuur deze blog gerust door naar iemand die zich hierin herkent. Iedere gedeelde ervaring maakt onze kracht een beetje zichtbaarder.

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in ��

Zo ziet mijn schrijversleven eruit

Mon, 19 Jan 2026 16:01:23 GMT

Schrijven op dinsdag: zo breng ik structuur en creativiteit samen in mijn boek over leven met autisme

Schrijven op dinsdag: zo ziet mijn schrijversleven eruit

Mijn vaste schrijfritme

Dinsdag is mijn vaste schrijfdag. De dag waarop ik mijn gedachten orden, woorden op papier zet en mijn boek langzaam vorm krijgt.
Structuur is voor mij essentieel: zonder houvast raak ik snel verdwaald in de ideeën, thema’s en losse zinnen die door mijn hoofd vliegen.

Van thema naar creatieve chaos

Mijn schrijfproces begint vaak met een thema.
Daarna ga ik creatief aan de slag: post-its plakken, grote vellen papier volschrijven, kleuren gebruiken, markeerstiften erbij.

Het voelt soms alsof ik een creatieve chaos probeer te organiseren. Vanuit die chaos ontstaat er overzicht: een achterflap, een samenvatting en een globale hoofdstukindeling. Deze stappen geven richting en rust.

Mindmaps voor mijn nieuwe boek

Voor mijn nieuwe boek, waarin ik schrijf over mijn leven als autistische vrouw, maakte ik dit keer twee grote mindmaps:

één met thema’s over autisme die ik belangrijk vind
één met thema’s uit mijn eigen leven

Dit helpt me niet alleen om te zien wat ik wil vertellen, maar ook om verbanden te leggen tussen persoonlijke ervaringen en bredere inzichten over autisme.

De worsteling met structuur

Structuur is voor mij soms een dubbele uitdaging. Er zijn dagen waarop alles vanzelf gaat en de woorden moeiteloos op papier verschijnen.
Maar er zijn ook momenten waarop ik vastloop in het creëren van structuur en het lastiger vind om echt te schrijven.

Misschien herken je dat wel: de zoektocht naar balans tussen vrijheid en overzicht. Het is bijna een kunst op zich.

Het echte schrijversleven: geen rechte lijn

Wat ik vooral leuk vind om te delen: mijn schrijversleven is geen lineair proces.
Het bestaat uit chaos én overzicht, uit experimenteren én plannen, uit plezier én frustratie.

Het is een reis waarin ik steeds opnieuw ontdek wat werkt voor mij — en wat niet.

Hoe schrijf jij?

Ik ben benieuwd: hoe pak jij het schrijven van een boek aan?
Werk je met mindmaps, lijstjes of kleuren? Of heb je juist een totaal andere manier?
En welke voorwaarden helpen jou om écht te kunnen schrijven?

Wil je lezen waarom ik ben gaan schrijven?

Lees hier verder ��

Tai chi: bewegen geeft rust

Wed, 14 Jan 2026 10:32:51 GMT

Tai chi: bewegen geeft rust

“Sinds kort snap ik eindelijk waarom ze zeggen: je moet aan meditatie doen.
Ik wist niet dat het hielp.

Niemand had mij ooit verteld dat tai chi bestond.”

In de begeleiding van cliënten wordt ontspanning vaak genoemd, maar zelden concreet gemaakt. Deze deelnemer ontdekte via de kaartjes uit de toolbox Van stress naar plezier een vorm van ontspanning die wél bij haar past: tai chi .

Niemand had haar eerder verteld dat tai chi bestond.
Door de toolbox kwam ze op het idee om het te proberen.

Bij tai chi kan zij bewegen, zonder stil te hoeven zitten. Door het bezig zijn wordt haar werkgeheugen aangesproken. In combinatie met rustige beweging ontstaat er ontspanning en vermindert stress.

“Ik voel dat ik stress heb. Door tai chi te gaan doen, krijg ik rust.
Ik merk dat het helpt, waardoor ik het ook volhoud.”

Deze ervaring laat zien dat ontspanning niet altijd ligt in stilzitten of traditionele meditatie. Actieve vormen van ontspanning , waarbij beweging en aandacht samenkomen, kunnen juist helpend zijn bij stress en overprikkeling.

De toolbox Van stress naar plezier ondersteunt professionals en deelnemers om samen te onderzoeken wat werkt. Het biedt taal, structuur en concrete ingangen om stress te herkennen en om te zetten naar haalbare, passende strategieën. Dat maakt het verschil tussen iets proberen en iets volhouden.

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in

Waarom ik ben gaan schrijven?

Tue, 13 Jan 2026 11:53:02 GMT

Waarom ik schrijf?

Als moeder voelde ik me vaak eenzaam in de zoektocht naar passende zorg en onderwijs voor mijn kind. Ik voelde me niet gehoord en niet begrepen. Er waren maar weinig mensen die echt zagen wat wij doormaakten en hoe dat voor mij voelde. Terwijl ik als moeder keihard probeerde te begrijpen wat mijn kind nodig had, leek de buitenwereld vooral te kijken naar regels, hokjes en protocollen.

Die eenzaamheid maakte dat ik aan mezelf ging twijfelen:
Doe ik het wel goed?
Zie ik het wel goed?
Maak ik het te groot?

Ondertussen zag ik overal om me heen positieve verhalen en perfecte plaatjes, wat me alleen maar onzekerder maakte.

Schrijven werd mijn manier om grip te krijgen. Om woorden te geven aan wat er gebeurde en aan hoe het voor mij voelde. Door te schrijven zag ik pas hoeveel er was gebeurd. Hoe zwaar het echt was geweest.

Maar ook hoeveel liefde, humor en veerkracht er in ons gezin zat. Door die momenten op te schrijven, zette ik er als het ware een lampje op. Dat maakte het leven niet ineens makkelijk, maar wel draaglijker.

Met dit boek hoop ik een steun te zijn voor andere ouders en mensen die met autisme te maken hebben. Dat zij zich minder alleen en eenzaam voelen. Dat ze mogen vertrouwen op zichzelf. Dat ze weten dat het soms zo zwaar is dat overleven het enige is wat lukt en dat dat oké is.

Maar ik wil ook laten zien dat er, zelfs in die fases, kleine sprankels kunnen zijn. Een fijn teammoment met je partner. Een mooi gesprek. Een klein stapje dat lukt. Momenten die je even laten ademhalen.

Ik kon dit boek schrijven omdat ik schrijf vanuit drie perspectieven die samenkomen:
als moeder,
als professional,
en als vrouw met autisme.

Ik schrijf om te verbinden.
Om het onzichtbare zichtbaar te maken.
En omdat ik geloof dat verhalen ervoor zorgen dat we elkaar minder alleen laten voelen.

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in

Wanneer luisteren alles zegt

Thu, 08 Jan 2026 10:52:29 GMT

Wanneer luisteren alles zegt

Ik luister naar het verhaal van Margreet. Terwijl ze vertelt, voel ik mijn lijf reageren.

Kippenvel trekt langzaam over mijn armen. Ik houd mijn theekopje wat steviger vast

om de warmte door te laten trekken.

Ze vertelt hoe ze het al vroeg voelde bij haar kind. Hoe oogcontact, nabijheid en signalen anders waren. Maar niemand die haar zorgen deelde. Niet het consultatiebureau, niet de huisarts. “Gewoon een alert jongetje.”

‘Ik heb mijn zorgen opzijgeschoven. Het zal wel aan mij liggen. Met buikpijn bracht ik hem naar school, met een zorgvuldig samengestelde gebruiksaanwijzing.

Na die eerste schooldag herkende ik hem niet meer, daar ben ik ergens mijn kind kwijtgeraakt. Alsof hij een schild had gebouwd om het vol te houden in de buitenwereld.’

Ik zie haar van opzij. Ze vertelt haar verhaal strak, bijna afstandelijk. Alsof het over iemand anders gaat. Dat herken ik. Het is een manier om te kunnen delen zonder te breken. Een schild, ook bij de ouder.

Haar verhaal gaat verder. Zorgen worden niet erkend. De oorzaak ligt bij de ouders. Tot er uiteindelijk na veel faalervaringen wel hulp komt, wel erkenning, wel een diagnose. Maar dan is er al zoveel gebeurd. Ook dit gezin draagt trauma.

Ze gaat verder ‘mijn zelfvertrouwen was aan diggelen getrapt, er was steeds gezegd, je doet het niet goed, het moet anders. Ik was mezelf kwijt.’

Dit is wat langdurige stress doet.
Dit is wat niet gehoord worden doet.

Met mijn keel dichtgesnoerd luister ik naar haar. Helaas zo ontzettend herkenbaar.

En dit is precies waarom ik mijn toolbox Van stress naar plezier ontwikkelde. Omdat stress niet ontstaat door onwil, maar door langdurige overbelasting en gebrek aan erkenning. Met de toolbox wil ik ouders en professionals handvatten geven om weer overzicht te krijgen , om stap voor stap een plan te maken en opnieuw perspectief te ervaren. Niet alleen erkenning, maar ook richting: zo kunnen we het samen aanpakken.

Ouders hebben niet nóg meer losse tips nodig. Ze hebben rust nodig, vertrouwen en het gevoel dat ze het niet alleen hoeven te dragen. Van daaruit kan er weer beweging ontstaan. Kleine stappen. Kleine sprankels. Niet omdat het ineens makkelijk wordt, maar omdat er weer houvast is.

Dit is ook waarom ik ben gaan schrijven,

Door verhalen te delen, ontstaat (h)erkenning en houvast. Je doet het zo goed als je kan en voelen we ons misschien iets minder alleen.

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in

Schrijven geeft kracht: lichtpuntjes in het kleinste

Tue, 06 Jan 2026 10:42:06 GMT

Schrijven geeft kracht: lichtpuntjes in het kleinste

Dinsdag schrijfdag

Ik zit achter mijn bureau, klaar om te schrijven.
Leeg.

Ik weet even niet waar ik moet beginnen. Of verder moet gaan.
Gefrustreerd neem ik een slok thee.
Heb ik eindelijk de tijd, lukt het me niet om aan de slag te gaan.

Ik pak het boek Schrijven geeft kracht van Marelle Boersma erbij.
Hier staan een aantal mooie oefeningen in. Misschien helpt dat.

Ik lees:
“Neem een voorwerp bij je in de buurt en begin met schrijven.”

Als ik om me heen kijk, zie ik de badset staan die ik voor mijn verjaardag kreeg. Een mooie chique doos met paarse letters. Ik kan bijna de lavendelgeur ruiken.
“Happiness can be found in the smallest of things.”

Deze woorden sluiten mooi aan bij het thema van mijn boek. Hoe ik, als moeder van een kind met autisme, een thuiszitter, die soms het leven niet meer zag zitten, toch de lichtpuntjes blijf zoeken en zien.

Soms is dat heel moeilijk. Ik betrap mezelf erop dat ik negatief denk, in een spiraal naar beneden ga, mezelf zielig vind en het oneerlijk vind.

Ik wil het graag anders, maar op zoveel dingen heb ik geen invloed. Op mijn eigen gedrag en gedachten wél. Nou ja, deels… Soms leven mijn gedachten hun eigen leven. Ze ploppen op als bellen in het bad wanneer ik te veel schuim gebruik. Controleloos. Er komen er steeds meer.

Maar het klein maken, de kleine momentjes nemen, helpt. Zoals dit badschuim mij helpt. Even in een te warm bad, met extra veel schuim, mezelf onderdompelen in de geur. Langzaam glijden mijn zorgen en gedachten met het schuim mee, ze worden kleiner.

Die kleine momenten pakken en ervan genieten kan soms moeilijk zijn, maar het is oh zo belangrijk. Schrijven helpt mij daarbij ook. Zoals de titel van het boek waar ik nu uit werk al zegt: schrijven geeft kracht. Het mooie doosje van mijn favoriete badschuim benadrukt dit voor mij nog eens: in de kleine dingen zit geluk.

Zo kan ik tegelijkertijd in bad zitten en mezelf eraan herinneren dat even genieten van een klein moment, een geur, een bubbel, een rustmoment, ook happiness is.

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in

Waarom co-regulatie onmisbaar is bij stress en overprikkeling

Sat, 03 Jan 2026 14:12:54 GMT

Waarom co-regulatie onmisbaar is bij stress en overprikkeling

Wat een enthousiaste hond mij leerde over meebewegen, lachen en kleine sprankels in de praktijk.

Tijdens een wandeling in de sneeuw rende onze hond enthousiast vooruit. Vol energie, plezier en overgave. Geen rem, geen nadenken, gewoon zijn. Ik hoefde niets te doen. Geen oefening, geen doel, geen gesprek. Alleen meelopen.

En ergens onderweg merkte ik: mijn schouders zakten, mijn adem werd rustiger, mijn hoofd stiller.

Dit is co-regulatie in zijn meest eenvoudige vorm.

Co-regulatie is meer dan alleen rust

Wat me daarnaast opviel: door het enthousiasme van de hond werd niet alleen mijn stress minder, maar werd ik zelf ook speelser. Ik rende een stukje mee, gooide sneeuw, lachte hardop. Even geen volwassene die alles overziet, regelt en bewaakt, maar gewoon iemand in beweging en plezier.

Dat is ook co-regulatie.
Niet alleen terug naar rust, maar soms juist ruimte maken voor speelsheid , iets wat bij stress vaak als eerste verdwijnt.

Bij veel mensen met langdurige stress of overprikkeling is speelsheid geen luxe. Het is een belangrijk signaal dat het zenuwstelsel weer ruimte ervaart.

Wat is co-regulatie?

Co-regulatie betekent dat iemand zijn zenuwstelsel (tijdelijk) leent aan dat van een ander. Regulatie ontstaat dan niet vanuit inzicht of zelfsturing, maar via contact.

Dat kan via:

aanwezigheid
beweging
ritme
plezier
veiligheid

Zonder dat daar woorden of uitleg voor nodig zijn.

Voor mensen met stress, overprikkeling of langdurige overbelasting, zoals bij autisme, trauma of chronische zorgstress, is zelfregulatie vaak (nog) te groot. Dan is co-regulatie geen tussenstap, maar een randvoorwaarde .

Waarom praten vaak niet werkt bij stress

Stress zet het lichaam in overlevingsstand. Denken, reflecteren en keuzes maken kosten dan simpelweg te veel energie. Toch vragen we dat in de praktijk vaak wel:

‘Kun je uitleggen wat er gebeurt?’
‘Probeer even rustig te blijven.’
‘Wat kan je nu helpen?’

Goedbedoeld, maar vaak te vroeg.

Wat iemand dan nodig heeft, is niet nog een vraag, maar een gereguleerd lijf in de buurt. Iemand die er is. Die meebeweegt. Die veiligheid of plezier voorleeft.

Co-regulatie hoeft niet groot te zijn

We denken bij co-regulatie soms aan ingewikkelde methodes, maar de kracht zit vaak juist in het kleine:

samen een stukje lopen
naast iemand zitten zonder gesprek
hetzelfde gerecht eten
samen lachen om iets kleins
samen een (huis)dier aaien
letterlijk meebewegen in tempo en energie

Net als bij die wandeling in de sneeuw: het plezier en de beweging deden het werk. Niet bedacht, niet gepland, maar wel effectief.

Hoe kun je dit inzetten als professional?

Een paar praktische aanknopingspunten:

1. Begin met zijn, niet met praten
Zeker bij binnenkomst of na een stressvolle situatie. Eerst regulatie, dan pas woorden.

2. Zet beweging speels in
Wandelen, iets aangeven, samen opruimen, even naar buiten, beweging helpt stress zakken zonder prestatiedruk.

3. Leen jouw regulatie uit
Je hoeft stress niet op te lossen. Jouw aanwezigheid, ademhaling en houding doen vaak al meer dan je denkt.

4. Sta speelsheid toe
Als iemand ineens lacht, beweegt of gek doet: dat is geen ontsporing, maar een teken van ruimte.

De link met mijn toolbox Van stress naar plezier

In mijn toolbox werk ik met 8 pijlers die helpen om stress te verlagen en plezier toe te laten. Co-regulatie raakt meerdere pijlers tegelijk, waaronder:

Beweging ; zonder doel of prestatie
Ontspanning ; via het lichaam, niet het hoofd
Sprankels ; kleine momenten van plezier
Anderen helpen ; regulatie ontstaat in contact

De toolbox ondersteunt professionals om:

stress eerder te herkennen
minder te vragen van iemand die al overbelast is
interventies kleiner en haalbaarder te maken
praktische tools te krijgen om motivatie te onderzoeken
meer lichaamsgericht te werken

Tot slot

Niet alles hoeft benoemd, uitgelegd of geoefend te worden.
Soms is meelopen genoeg.
Soms is jouw aanwezigheid al regulerend.

En soms… brengt een enthousiaste hond in de sneeuw precies datgene wat nodig is:
beweging, plezier en een beetje speelsheid en daarmee ruimte voor herstel.

Wil je ontdekken hoe je co-regulatie kunt inzetten in de praktijk, voor jezelf en voor degenen met wie je werkt?

In mijn training Van stress naar plezier leer je stap voor stap hoe beweging, plezier en kleine sprankels helpen stress te verlagen en overprikkeling te verminderen.

Kijk hier voor meer informatie over de training

1 kaars is genoeg om duisternis te doorbreken

Tue, 23 Dec 2025 09:18:57 GMT

1 kaars is genoeg om duisternis te doorbreken

Deze woorden op de collage van mijn zoon raakten me diep. Hij heeft zelf een tijd de duisternis gekend: thuiszitten, eenzaamheid, somberheid.

Vandaag hadden we een mooi gesprek over hoe één persoon echt iets kan betekenen. En ik kan het alleen maar beamen: een klein gebaar kan al een lichtpuntje zijn in iemands leven.

Er zijn zoveel jongeren en mensen die zich eenzaam voelen of het moeilijk hebben.

Een mooie gedachte voor de kerst: welk lichtje kun jij schijnen voor iemand?

Dit kan iets kleins zijn: een glimlach, een luisterend oor, een lief berichtje, een kaartje of een helpende hand.

Gisteren mocht ik dat zelf even ervaren. Een klein gebaar, een dankjewel, stralende oogjes. Even contact, even verbinding

Insta family versus reality

Sun, 21 Dec 2025 09:34:24 GMT

Insta Family versus reality

Kersteditie – gezinnen met zorgintensieve kinderen

De perfecte kerst…

De kerstversiering geeft een intieme sfeer aan de mooi gedekte tafel.
Als ik om mij heen kijk zie ik lachende gezichten, gezellige gesprekken. Er heerst een ontspannen sfeer.
Ik neem een hap van de varkenshaas in champignonroomsaus; de warme, zachte smaak vult mijn mond.
Mijn schouders zijn ontspannen, mijn handen wriemelen aan mijn kerstjurk.
Ik sluit even mijn ogen om van dit moment te genieten.

Maar dan open ik mijn ogen.

Onder de tafel zit mijn zoon, zijn hoody over zijn hoofd, zijn trouwe hond dicht tegen hem aan. Zijn schouders schokken zachtjes.

“Waarom kan ik niet gewoon normaal zijn?”

De spanning van ‘verplichte momenten’

De aanloop naar kerst was al een grote spanningsbron.
Wat zouden we gaan eten? Wat moest hij aan?
Het familiethema was chique, met glamour.

Een lange autorit.
Lang aan tafel zitten.
Onbekende dingen eten.
Veel mensen, geluiden, geuren.
Je niet kunnen terugtrekken.

Het was te veel.
Maar hij hield vol. Zette door. Koste wat kost.
Trok zich een paar keer terug op de wc.
We gingen eerder naar huis.

De volgende dag, tijdens onze quorumetavond, komt het eruit.
Hij kan niet meer. De spanning was te hoog.
Nu zit hij in zijn joggingbroek en hoody onder de tafel
en voelt zich een mislukking.

Zo ging het jaar in, jaar uit.
Met alle ‘verplichte’ momenten.

Kiezen voor rust en jezelf

Uiteindelijk besloten we: het is genoeg.
We doen het niet meer.
We kiezen voor hem, en voor onszelf.

Kerst mag ook voor jou ontspannen zijn.

Zoals mijn lief altijd zegt:
‘We zijn niet verantwoordelijk voor het geluk van anderen.’

We willen als gezin kiezen voor elkaar.
Voor wat goed is voor ons.

Deze kerst vieren we thuis, in joggingbroek en (kerst)trui. Geen tien-gangendiner, maar eten dat hij lekker vindt. Van tafel lopen mag, fidgettoys en knuffels zijn welkom. Geen bezoeken, geen reizen, geen verplichtingen. Opa en oma komen bij ons lunchen, zodat hij op zijn eigen plek is en kan kiezen voor rust wanneer het te druk wordt.

Kiezen voor jezelf en niet voor een ander blijft lastig.
Elk jaar voel ik me weer een beetje schuldig.
We voldoen niet aan het plaatje van ‘zoals het hoort’.

Maar dan denk ik terug aan de jaren dat we het wél deden.
Aan wat het jou kostte.
Dat is het niet waard.

Jammer dan voor de anderen.
Ik kies voor zelfzorg.
Voor lief zijn voor mezelf.
En vooral ook voor jou.

De teleurstelling van anderen kan soms knagen, maar als ze het niet begrijpen, ligt dat aan hen, niet aan ons.

Een boodschap voor andere ouders

Wat ik andere ouders zo gun, is dat ze zichzelf ook die ruimte geven.
Dat ze durven kiezen voor wat hen en hun gezin goed doet.
En als dat (nog) niet lukt, als je toch naar die verplichting gaat,
kijk dan met mildheid naar jezelf.

Je doet wat je op dat moment kúnt.
Dat is geen falen, dat is zorgen.
Voor jezelf, voor je kind, voor jullie samen.

Wat kun jij doen?

Heb begrip voor de keuzes van anderen
Vraag oprecht: Wat kan er wél?
Luister zonder oordeel
Respecteer de keuze

Misschien ziet kerst er niet uit zoals op Instagram,
maar als er ruimte is voor rust, veiligheid en jezelf mogen zijn,
dan is het voor ons precies zoals het hoort.

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in

Acceptatie begint met het neerzetten van je rugzak

Wed, 17 Dec 2025 10:44:30 GMT

Acceptatie begint met het neerzetten van je rugzak

(Pijler 1 Acceptatie)

Veel (jonge) vrouwen die ik spreek, en veel ouders en professionals die met hen werken, herkennen het:
het gevoel dat alles moeite kost. Dat zelfs kleine dingen zwaar aanvoelen.

Niet omdat iemand niet gemotiveerd is.
Maar omdat er al heel lang een volle rugzak wordt gedragen.

De rugzak als beeld voor stress

In mijn werk gebruik ik vaak de metafoor van een rugzak.
Een eenvoudige, maar krachtige manier om stress en overbelasting inzichtelijk te maken voor degene die vastloopt én voor de professional die meekijkt.

In die rugzak zitten niet alleen taken en verantwoordelijkheden, maar ook:

· kwaliteiten en vaardigheden

· waarden en idealen

En daarnaast:

· overtuigingen (ik moet het goed doen)

· verwachtingen van anderen

· oude ervaringen

· de kritische stem van binnen

Elke ervaring wordt een steentje.
Sommige groot, sommige bijna onzichtbaar.
En zonder dat we het merken, wordt de rugzak steeds zwaarder.

Tot het moment dat dragen niet meer lukt.

Wanneer de rugzak te zwaar wordt

Dan zien we klachten ontstaan:
vermoeidheid, overprikkeling, angst, somberheid, burn-out.

Mensen leven op wilskracht.
Ze zijn niet meer onderweg, ze dragen alleen nog.

Voor vrouwen (met of zonder diagnose autisme) zie ik dit vaak gebeuren.
En ook ouders van zorgintensieve kinderen herkennen dit bij zichzelf.
Professionals herkennen dit vaak in de mensen die zij begeleiden, soms nog voordat het hardop wordt uitgesproken.

Acceptatie is niet opgeven

Acceptatie wordt vaak verkeerd begrepen.
Het is niet: “dit is nu eenmaal zo, ik moet me erbij neerleggen.”

Acceptatie is: stilstaan en kijken. Het erkennen en ruimte geven aan (ongewenste) gedachten, gevoelens en sensaties zonder ze te willen veranderen, wat juist de strijd vermindert.

Je zet de rugzak neer en onderzoekt:

Wat zit hier eigenlijk allemaal in?
Is dit bewust meegenomen, of gaandeweg toegevoegd?
Draagt dit nog, of put het vooral uit?

Dit onderzoeken is de eerste stap binnen de toolbox Van stress naar plezier.
Niet om iemand te veranderen, maar om te begrijpen wat iemand draagt.
In deze fase hoeft er nog niets opgelost, aangepast of losgelaten te worden.
Alleen gezien en erkend.

Je leven als reis

Ik vergelijk het vaak met reizen.

Mijn eerste vakantie met een vriendin?
Een rugzak vol make-up en uitgaanskleding.

Later, met jonge kinderen:
luiers, speelgoed, praktische spullen.

Nu, op wandelvakantie:
zo licht mogelijk. Alleen wat echt nodig is om deze route te kunnen lopen.

Zo verandert ook het leven.
Wat ooit helpend was, kan nu in de weg zitten.
Dat geldt voor cliënten, ouders én voor hoe we als professionals soms gewend zijn te kijken.

Acceptatie bij autisme

Voor veel vrouwen en mensen met autisme, zeker bij een late diagnose, is de rugzak extra vol geraakt.
Aanpassen, maskeren, voldoen aan verwachtingen, zonder te weten waarom het zoveel energie kostte.

Acceptatie betekent hier:
niet jezelf aanpassen aan de rugzak,
maar de rugzak aanpassen aan wie je bent en wat je nodig hebt.

Een voorbeeld uit de praktijk

Met een vrouw met autisme (40jaar) legde ik letterlijk stenen neer.

Onderaan de rugzak, haar kwaliteiten

· doorzetter

· zorgzaam

· enthousiast

· liefdevol

· sterk in analyseren

daarna haar waarden:

· duidelijkheid

· rechtvaardigheid

· zorgzaamheid

· zekerheid

· waardering

· bescheidenheid

en nog haar vaardigheden:

· plannen op het werk

· blind typen

· detailgericht werken

· creatief denken

Daarbovenop kwamen haar gedachten:

· Ik moet het goed doen

· Ik moet volhouden

· Nooit opgeven

· Kan ik dit wel?

· Ik hoor er niet bij

Ze herkende hierin zelfs de (kritische) stem van haar moeder.
Die voortdurende regen van kleine steentjes bedekte haar kwaliteiten.

Door dit samen zichtbaar te maken, ontstond ruimte.
Haar kwaliteiten waren er nog, ze waren alleen uit beeld geraakt.

Voor ouders en professionals

Deze metafoor is eenvoudig, maar krachtig.

Je kunt hem gebruiken:

· om stress bespreekbaar te maken

· om oordeel weg te halen (“je moet gewoon…”)

· om samen te onderzoeken wat in deze fase helpend is

· door samen te kijken wat er is en dit visueel te maken

Niet door stenen weg te gooien,
maar door bewust te kiezen wat iemand meeneemt.

Reflectie

Voor vrouwen:

Welke stenen draag jij nog die je ooit hielpen, maar nu vooral energie kosten?

Voor ouders en professionals:

Welke rugzak help jij de ander dragen en help je soms onbedoeld mee vullen?

Wat zit er in jouw rugzak dat je vandaag misschien niet meer nodig hebt?

Acceptatie begint niet met antwoorden.
Maar met kijken.
En met mildheid.

Elke pijler is een stap.
Samen vormen ze een weg van stress naar plezier.

Eindejaarreflectie
Nu het jaar bijna voorbij is, is dit een mooi moment om je rugzak eens onder de loep te nemen:
Wat wil je meenemen naar het nieuwe jaar, en wat mag je loslaten of eruit doen?

Wil je ook mijn inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je je dan hier in

Je bent goed zoals je bent

Fri, 12 Dec 2025 07:58:26 GMT

Je bent goed zoals je bent

Je bent goed zoals je bent
Met al je mogelijkheden
en al je struggles

Je bent goed zoals je bent
Met al je kleuren
en al je vormen

Je bent goed zoals je bent
Daar zou je niet voor hoeven vechten
Het zou vanzelfsprekend moeten zijn

Je bent goed zoals je bent
Maar soms is de wereld nog niet zover
Daarom blijven we samen strijden

Je bent goed zoals je bent
Zo waardevol, zo echt, zo jij
Goed zoals je bent

Vandaag staan we naast jou
en laten we zien:
jij mag er zijn, precies zoals je bent

De kracht van sorry

Tue, 09 Dec 2025 09:33:57 GMT

De kracht van sorry: waarom erkenning alles verandert

“Ik heb gefaald” zijn schouders schudden zachtjes.

Ik zie nog net een paar blonde haren onder het dekbed uitsteken, zijn knuffel Konijn stevig onder zijn arm.

“Jij kan er niets aan doen, je hebt heel erg je best gedaan en hard gewerkt.” Ik aai hem geruststellend over zijn rug.

“Als niemand zich de schuld toe-eigent, dan moet het wel aan míj liggen.”
Een uitspraak van mijn zoon.
En eentje die binnenkomt.

Want achter die zin zit een wereld van faalervaring , mislukking voelen , machteloosheid .
Het gevoel niet serieus genomen te worden. Niet gehoord .

En dat zie je terug in gedrag:
boosheid , terugtrekken , weglopen , weerstand .
De deur dicht, letterlijk en figuurlijk.

Wat sorry kan doen

Het is opvallend hoe vaak dingen vastlopen, terwijl één woord het verschil kan maken: sorry .
Niet om iets glad te strijken.
Niet als formaliteit.
Maar als erkenning.

Als we zeggen:
“Sorry, Ik heb het verkeerd ingeschat. Dit was niet de juiste stap. Als we het wisten, hadden we het anders gedaan.”

Dan gebeurt er iets.
Dan voelt iemand zich gezien , gehoord , erkend .
Er ontstaat lucht.
Ruimte.
Verbinding.
Veiligheid.
En pas dán kan iemand weer een stap zetten.

Wat er vaak misgaat

Te vaak wordt een ouder nog steeds weggezet als lastig, overbezorgd, zeurend.
En kinderen of jongeren als weerstand hebben, geen motivatie, niet willen, complex, onhandelbaar.

Maar onder die laag zie je iets heel anders:

een kind met een faalervaring
boosheid die eigenlijk verdriet is
terugtrekken omdat het te groot was
ouders die wakker liggen van zorgen
angst voor de toekomst
machteloosheid omdat ze het ook niet meer weten

En ondertussen hebben diezelfde ouders de meeste kennis over hun kind.
Jaren aan ervaring.
Jaren aan proberen, vallen en weer opstaan.

Wat sorry durven zeggen vraagt

Een oprecht ‘sorry’ zeggen vraagt lef.
Het vraagt dat jij als professional, als ouder, als begeleider durft te erkennen:

“Ik zag het niet goed. Ik ging te snel. Ik luisterde niet genoeg.”

Ik zeg tegen mijn zoon:
‘Je hebt gelijk liefje… sorry. Dit was een te grote stap. Wij wilden te snel.’
En dan een dikke knuffel:
‘Maar jullie wisten dit toch ook niet?’
En ik:
‘Nee… maar we hadden beter naar jóu moeten luisteren en kijken.’

Dat moment…
Dat is waar vertrouwen groeit.

Wat sorry oplevert

Durf sorry te zeggen.
Niet om jezelf klein te maken, maar om de ander groot te maken.

Een oprecht excuus:

herstelt vertrouwen
opent communicatie
neemt druk weg
haalt schuld van de schouders van het kind of de ouder
legt de basis voor veiligheid en samenwerking

Sorry geeft iemand ruimte om weer adem te halen.
Om weer mee te denken.
Om mee te bewegen.
Om stappen te durven zetten.

En misschien wel het belangrijkste:
Sorry ontschuldigt .
Het haalt het idee weg dat het mislukken aan hen ligt.

Dat gun ik mijn zoon en al die andere kinderen.

Wil je ook de inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je dan hier

Autisme en grenzen, hoe bewaak je je energie

Thu, 04 Dec 2025 11:14:27 GMT

Autisme en grenzen

Grenzen aangeven blijft voor veel vrouwen met autisme een uitdaging. Vaak merk je pas dat je over je grens bent gegaan wanneer het eigenlijk al te laat is: hoofdpijn, moeheid, een vol hoofd of de bekende social hangover. Soms voel je je grens wél in het moment, maar zit je vast in je hoofd: hoe kom ik hier weg? Wat moet ik zeggen? Het plannen aanpassen of een activiteit afronden kost extra energie. Maskeren om sociaal gewenst te reageren doet daar nog een schep bovenop.

Situaties die lastig zijn

· Veel afspraken achter elkaar: iets lijkt leuk, maar kost uiteindelijk veel energie.

· Plannen die veranderen: schakelen kost energie en maakt grenzen minder voelbaar.

· Sociale activiteiten: tijdens het moment gezellig, daarna moe en “katerig”.

· Je grens voelen, maar niet goed weg kunnen of woorden vinden om aan te geven dat het genoeg is.

· Maskeren: jezelf aanpassen voor sociaal wenselijk gedrag, kost extra energie en vervaagt je grenzen.

Tijdens het Autivrouwencafé hoorde ik zoveel herkenbare verhalen. Grenzen vervagen vaak in het moment. Daarom helpt het om vooraf te bedenken hoe jij je energie wilt bewaken.

Wat helpt?

· Afgebakende tijd: vooraf aangeven hoelang je blijft, bijvoorbeeld “ik ga altijd om 23.00 uur weg”.

· Plan vooraf maken: wat is verstandelijk haalbaar voor mij? wat heb je nodig, wat doe je als het te veel wordt?

· Deel dat plan vooraf, zodat iedereen weet waar ze aan toe zijn.

· Steun van anderen: iemand die je helpt, een seintje geeft of met een codewoord werkt. Zoek steun bij mensen die jouw manier van energie verdelen respecteren.

· Minder richten op verwachtingen van anderen: normen en overtuigingen loslaten, zoals “ik moet gezellig zijn” of “ik mag niet afzeggen als ik betrouwbaar wil zijn”.

· Bewust wél over je grens gaan: alleen als iets belangrijk of waardevol is, maar daarna tijd nemen om op te laden.

· Luisteren naar eigen waarden: groei, plezier en welzijn gebruiken als kompas in plaats van “moeten”.

Ja zeggen tegen de ander is vaak nee zeggen tegen jezelf.

Tip: Maak een plan in je hoofd of op papier, oefen wat je wilt zeggen, en wees mild voor jezelf.

Metafoor

Denk aan je energie als een telefoonbatterij: er draaien altijd apps op de achtergrond. Zelfs als je “niets” doet, gaat energie verloren. Zonder snellader duurt opladen lang. Vaak ben je nog niet volledig opgeladen en draaien de apps alweer.

Zorg dat je batterij niet leegloopt!

Wil je ook de inspiratiemails ontvangen?

Schrijf je dan hier

December ontspanningskalender

Tue, 02 Dec 2025 07:37:16 GMT

December: gezelligheid… en stiekem ook best veel prikkels

De feestdagen komen eraan: een periode die voor veel mensen staat voor gezelligheid, lichtjes, cadeautjes en samen zijn.
Maar voor veel mensen, zeker voor wie leeft met autisme, is december óók een maand vol extra belasting.

De dagen lopen anders dan normaal. Er zijn meer sociale afspraken, meer geluiden, meer lichtjes, meer verwachtingen. Iedereen lijkt ineens drukker, vrolijker of juist gespannener. Dat kan fijn zijn, maar ook vermoeiend als je gevoelig bent voor prikkels, veranderingen en verplichtingen.

En vaak merk je het pas als het al te veel is:
• je voelt je sneller overprikkeld
• je raakt in de haastmodus
• je probeert alle ballen hoog te houden
• je zet je masker op, want “het hoort nu eenmaal gezellig te zijn”
• en tussendoor vergeet je één ding… jezelf.

Maar wat zou er gebeuren als je in al die decemberdrukte elke dag één klein momentje pakt?
Een pauze van hooguit vijf minuten. Even stil staan. Even voelen. Even ademen. Even jij.

Daarom heb ik de December Ontspanningskalender gemaakt:
31 vakjes met korte, haalbare ontspanningsoefeningen. Niet langer dan 5 minuten per dag.

En eerlijk?
Ik maakte hem na een Canva-cursus en ik ben er echt een beetje trots op. Ik merk hoeveel plezier en ontspanning ik zelf haal uit creëren in Canva. I Love Canva! Het helpt mij om te vertragen en toch iets moois neer te zetten.

Je kiest zelf wanneer je jouw moment opent: ’s ochtends, tussen de middag, of juist voordat je gaat slapen.

Een klein dagelijks rustpuntje.

Een cadeau aan jezelf in een maand die al zo vol is.

Gun jezelf die vijf minuten.
Je zult merken: ze maken verschil.

Wil je hem ontvangen?

Klik hier ��

Schrijven als pauzeknop

Fri, 28 Nov 2025 13:05:06 GMT

Schrijven als pauzeknop

Veel vrouwen rennen maar door. Ze werken hard, houden alle ballen in de lucht en willen niemand teleurstellen. Van binnen voelen ze zich langzaam leeglopen. Herkenbaar?

Ik zie het vaak bij de vrouwen die ik begeleid – en bij mezelf. Als people pleaser slik je woorden in, schipper je tussen verwachtingen en probeer je alles perfect te doen. Het resultaat? Een hoofd vol gedachten, minder slaap, minder tijd voor jezelf en steeds meer stress.

Signalen dat je lijf al ‘aan’ staat:

· Je piekert constant

· Je voelt je leeg, zelfs als alles ‘loopt’

· Je slaapt slecht

· Je draagt maskers en probeert te voldoen aan verwachtingen

· Je doet maar door terwijl je lijf fluistert dat het genoeg is

En dan gebeurt er iets bijzonders wanneer je een pen oppakt.

Schrijven haalt je uit je hoofd en terug in je lijf. Het vertraagt, ordent chaos, en geeft overzicht. Je emoties worden begrijpelijker, je ziet weer lichtpuntjes, soms zelfs inzichten die je nergens anders vond. Het is een vorm van verwerking én erkenning: dit is wat ik voel, dit heb ik nodig.

Daarom mijn uitnodiging:
Pak elke dag een paar minuten een pen. Schrijf wat je nog niet durfde uit te spreken. Niet netjes, niet perfect, gewoon schrijven.

Een paar minuten per dag kan je hoofd leger maken, je lijf rustiger en je dagen lichter. Het is jouw kleine pauze in een wereld die altijd verder holt. Een stille plek waar je even niet hoeft te pleasen, presteren of maskeren. Een plek waar je jezelf mag zijn.

Wil je nog meer manieren ontdekken om stress te verlagen en weer ruimte te voelen voor ontspanning, flow en kleine sprankels in je dag?

Kijk dan eens naar mijn stress & balans training een individueel traject voor meer veerkracht.

Een nieuw begin

Wed, 12 Nov 2025 07:53:22 GMT

Een nieuw begin

Hoe verder na het falende systeem?

Na een periode van verdriet en teleurstelling moesten we opnieuw beginnen.
Weer thuis, weer zoeken naar balans, structuur en hoop.

In deze blog vertel ik hoe we samen een nieuwe start maakten; op onze eigen manier, in ons eigen tempo.

In mijn vorige blog schreef ik hoe mijn zoon na tien weken begeleid wonen weer thuis kwam.
Het was geen succes.

Ik zie hem nog zitten:
zo klein mogelijk, teruggetrokken in een hoekje van zijn bed.
Hoody over zijn hoofd, knuffel voor zijn gezicht.

En nu… hoor ik weer lachjes uit zijn kamer.
Minecraftgeluiden, Engels praten met vrienden, plannen maken.
Voor een nieuwe dagbesteding, vrijwilligerswerk, vrienden opzoeken.
Hij komt weer tot leven.

Ik voel een dubbel gevoel.
Blij dat hij zich beter voelt en we de juiste beslissing hebben genomen.
Maar ook zorgen: hoe gaan we dit thuis goed regelen, mét zorg voor mezelf?

Ik heb twee keuzes:

· Ik kan in een hoekje op de bank gaan zitten huilen om de teleurstelling dat het weer niet gelukt is. (Dat heb ik ook gedaan.)

· Of ik maak een plan met perspectief. (Mijn bedrijf heet niet voor niets PerspectiviA ��)

Structuur geeft me rust en overzicht.
Ook nu, nu we er weer alleen voor staan, geeft een plan me hoop.

Mijn zoon is gek op The Hunger Games — de boeken, de films, alles.
Met mijn creatieve geest dacht ik: hoe kan ik dat gebruiken om hem weer te laten groeien, succes te laten ervaren?

Zo ontstond zijn eigen ‘Thuis Arena’-plan :

· Bos – voor ontspanning en rust

· Trainingscentrum – oefenen & bewegen

· Mockingjay – symbool van hoop & sprankels

· Rivier / Flow – activiteiten waarin je opgaat

· Kampvuurplek – ontmoet bondgenoten, vrienden, help anderen

· Bibliotheek – om iets nieuws te leren

Samen bedachten we passende activiteiten in kleine stapjes, zodat hij succeservaringen kan opdoen en weer voelt: ik kan dit, ik doe ertoe!

Mentoren: wij als ouders en zijn begeleiders
Tegenstanders: angsten, onzekerheden, twijfels die hij wil overwinnen

Soms heb je als ouder geen invloed op het systeem, maar wél op hoe je verder gaat.
Door kleine stapjes te zetten, structuur aan te brengen en sprankjes hoop te zoeken, kun je langzaam weer richting vinden.

Herken je dit?
Je voelt je machteloos, je kind is somber, het systeem laat je in de steek.
Je wilt perspectief, een plan, weer hoop.

➡️ Doe mee aan de Toolboxtraining ‘Van stress naar plezier’ en ontdek hoe ook jij stap voor stap weer richting en veerkracht vindt.

Misschien begint jouw eerste stap met even stilstaan en van daaruit voorzichtig weer vooruitkijken.

Als het systeem faalt

Tue, 11 Nov 2025 12:44:41 GMT

Blog 1 Als het systeem faalt

Soms voelt het alsof je als ouder vecht tegen golven die maar blijven komen. Je probeert je kind overeind te houden in een systeem dat eigenlijk zou moeten dragen, maar waar je steeds verder in wegzakt.
Deze week schrijf ik over een gesprek dat me raakte – een moment waarop ik voelde hoe machteloos je je kunt voelen als het systeem niet werkt.

Als ik op mijn scherm kijk, zie ik mijn man in de ene hoek: een ankerpunt.
In het andere scherm de twee mentoren van de woongroep van mijn zoon.
Wekelijks hebben we een overleg over hem. Hij is nu tien weken op deze woongroep, en het gaat niet goed.

‘Het gaat nog helemaal niet goed met hem. We maken ons grote zorgen. De dagbesteding is gisteren ook niet gelukt, en het hele weekend was hij verdrietig en gestrest bij het idee dat hij terug moest. We zijn bang dat het niet gaat veranderen. Hij voelt zich bij jullie eenzaam, onprettig en naar.’

Ik slik de brok in mijn keel weg. Mijn vingers klemmen om het theekopje, op zoek naar een beetje warmte.
Aan de andere kant van het scherm: wat gehum, wat geknik… verder stilte.

‘Of hebben jullie nog ideeën of oplossingen?’ vraag ik.

‘Nee, we zouden het niet weten. We hebben al veel maatwerk toegepast en gekeken naar de mogelijkheden die binnen ons bereik liggen. Meer dan dit kunnen we niet bieden.’

Maatwerk, denk ik. Wat bedoelen ze daar eigenlijk mee?
In mijn hoofd ga ik na wat ze aan bijzonderheden doen voor onze zoon. Ik kan niets bedenken, maar ik slik de vraag in. Mijn schouders staan stijf, de knoop in mijn maag trekt strakker aan.

Ik denk terug aan het gesprek van die ochtend met mijn zoon.

Ik vroeg hem of het misschien fijner voor hem zou zijn om weer naar huis te komen.
‘Heb ik het dan wel genoeg geprobeerd?’ vroeg hij zacht.
‘Heb ik wel voldoende mijn best gedaan?’

De knoop trekt verder samen.
Als het systeem faalt: scholen, zorginstellingen, therapeuten, begeleiders, dan ligt het niet aan hem.
Hij heeft wél zijn best gedaan.

Ik word verdrietig als ik zie hoe hij zichzelf de schuld geeft. Terwijl aan de andere kant van het scherm zo makkelijk gezegd wordt: meer kunnen we niet doen.

Hij had geen keus. Hij kwam in de overlevingsstand.
Wij, zijn ouders, de organisatie, hadden ervoor moeten zorgen dat hij veilig was.
Dat de stapjes klein genoeg waren, dat hij vertrouwen kon opbouwen, succeservaringen kon opdoen.
Wij hadden dingen anders moeten doen, niet hij.

Ik kijk weer naar het scherm. Het heeft geen zin meer.
Ze begrijpen het niet, ze horen ons niet.
Ik kan beter mijn energie bewaren om mijn zoon op te vangen na deze teleurstelling.
En mezelf weer bij elkaar rapen om verder te gaan.
Weer alleen verder…

Wat als we als ouders niet steeds hoeven vechten tegen een systeem dat niet past?
Wat als we in plaats daarvan zouden mogen bouwen aan vertrouwen, veiligheid en kleine stapjes die wél werken?
Wat als we niet telkens hoeven bewijzen dat we genoeg doen, maar samen mogen zoeken naar wat echt helpt?

Die vragen spoken nog lang door mijn hoofd.
Op dat moment kon ik het nog niet zien, maar juist in dit gevoel van falen lag het begin van iets nieuws.

Het gevoel van falen, machteloosheid en verdriet is iets wat veel ouders herkennen. Toch zit er ergens, diep vanbinnen, ook een vonkje hoop.

In mijn volgende blog vertel ik hoe ik dat vonkje weer vind hoe ik stap voor stap opnieuw richting en perspectief ontdek, samen met mijn zoon.

➡️ Lees morgen: Blog 2 Hoe verder na het falende systeem

De kracht van de eerste drie V’s

Thu, 06 Nov 2025 09:09:04 GMT

De kracht van de eerste 3 V's

In mijn toolbox Van stress naar plezier werk ik met 10 V’s: tien bouwstenen die helpen om stress te verlagen en ruimte te creëren voor groei, ontspanning en plezier.

De eerste drie vormen het fundament van alles wat ik doe:

Veiligheid – Vertrouwen – Voorspelbaarheid

Zonder deze basis blijft het zenuwstelsel in overlevingsstand. En als iemand zich onveilig voelt, of niet weet wat er komt, lukt het simpelweg niet om te leren, te verbinden of te ontwikkelen.

�� 1. Veiligheid

Veiligheid is geen luxe, maar een voorwaarde . Het ontstaat in kleine, dagelijkse momenten: rustig reageren, niet oordelen, en laten voelen dat fouten erbij horen.

�� 2. Vertrouwen

Vertrouwen groeit langzaam. Het betekent weten dat de ander het goed met je voorheeft – dat je gezien en serieus genomen wordt. Vertrouwen geef je door betrouwbaar te zijn , door te doen wat je zegt en te blijven, ook als het moeilijk wordt.

�� 3. Voorspelbaarheid

Voorspelbaarheid geeft rust. Het helpt als de wereld een beetje te volgen is: vaste gezichten, duidelijke afspraken, een herkenbare structuur. Geen verrassingen, maar duidelijkheid over wat er komt.

�� Hier begint het. Altijd.

Of je nu ouder bent, professional of begeleider – bij deze drie V’s begint elke vorm van begeleiding, ontwikkeling of herstel.
Ze vormen het rustpunt waarop de rest van de toolbox kan bouwen.

�� In drie carrousels deel ik praktische voorbeelden van hoe je veiligheid, vertrouwen en voorspelbaarheid kunt bieden. Zichtbaar in kleine, dagelijkse acties.

Vrijheid in verbinding

Wed, 05 Nov 2025 07:29:51 GMT

Vrijheid in verbinding

Een mooie en bijzondere netwerkwandeling met Julia gisteren.
Netwerken vind ik ingewikkeld. Hoe doe je dat op een goede manier? Het voelt al snel als moeten en dat geeft druk. Julia liet me een andere kant zien: van ont-moeten naar herkennen, verhalen delen en echte verbinding.

Tijdens onze wandeling in de natuur bij Sonsbeek/Sypendaal in Arnhem gebeurde iets wat symbool stond voor onze gesprekken.
Een grote boom bezweek onder de druk van zijn eigen gewicht. In slow motion, met een aankondiging van een hard gekraak, viel hij met een luide plof op de grond. Blaadjes dwarrelden omhoog als in een dans. Even kregen ze de ruimte om te zweven, zichtbaar geworden doordat de boom ze nog een laatste windvlaag meegaf.

Toen het magische stof weer was neergedaald en we, geraakt door het moment, verder konden lopen, hadden we een keuze:
stoppen en teruggaan, over de boom stappen of eromheen lopen.

De boom stond symbool voor ons gesprek.
Soms komt je leven te zwaar onder druk: door jezelf, je omgeving, de zorgen om je kinderen of je werk. En dan stort je, net als die boom, in.
Dat hebben we allebei ervaren, toen we een aantal jaar geleden in een burn-out terechtkwamen.

Maar juist dan ontstaat er ruimte voor iets nieuws.
Zoals de boom opnieuw wortel kan schieten of voedingsbodem wordt voor ander leven, zo kun jij ook opnieuw groeien.
Soms moet er eerst iets plaatsmaken voordat iets anders licht en ruimte krijgt.

Het proces van de natuur is ook het proces in ons: van rouw, van herkennen en van accepteren.
Je kunt het forceren: de boom omzagen, maar echte verandering vraagt tijd.

Vrijheid ontstaat pas wanneer je in verbinding staat/blijft met jezelf én je omgeving.
Zoals op de foto te zien is, staat de boom nog steeds in verbinding met zijn eigen stam, hij heeft nog niet helemaal losgelaten.

De reis van een workshop geven

Mon, 27 Oct 2025 12:00:42 GMT

De reis van een workshop geven

De koffers staan klaar op de gang. Ik ga niet op vakantie, maar donderdag geef ik weer een workshop: de escape room ‘Ervaar autisme’.
Voor mij voelt dat (bijna) net zo intensief en avontuurlijk als op reis gaan. Nieuwe mensen, een nieuwe plek, een andere route…
Net als bij een vakantie bereid ik alles tot in de puntjes voor en dat begint al lang van tevoren, in mijn hoofd.

Ik loop mijn checklist nog eens na: spullen klaarzetten, presentatie doornemen, alles testen en checken.
De workshop gaat over stress bij autisme en deze week ervaar ik zelf ook weer aan den lijve wat stress met je doet. Sociale contacten, onzekerheid, onduidelijkheid, veranderingen, onzekere verwachtingen: ze kunnen me allemaal behoorlijk uit balans brengen.

Het voordeel is dat ik weer genoeg voorbeelden heb voor donderdag. ��

Mijn lichaam laat het ook merken: buikpijn, onrust, slecht slapen, piekeren, hartkloppingen, twijfels. Ik hoor mezelf denken: Wil ik dit wel? Kan ik dit wel? Waarom doe ik dit eigenlijk?

Als ik beter kijk, zie ik de oorzaken helder voor me: een onbekende locatie, het ontbreken van routine (ik heb de escape room al even niet meer gegeven), een drukke week (2 workshops in 1 week) een nieuwe groep mensen en een doelgroep die nog redelijk nieuw voor me is: ouderen met autisme.

Doordat ik inmiddels beter herken wat er gebeurt, weet ik wat ik kan doen. Ik mag extra lief zijn voor mezelf, rust en ontspanning inplannen, duidelijkheid vragen; waar parkeer ik, hoe ziet de ruimte eruit? Hulp vragen bij het in- en uitladen van mijn koffers.
Ik geef mezelf de tijd om goed voor te bereiden, zonder te duwen of te trekken. Dat geeft rust en vertrouwen.

Vroeger dacht ik vaak: “Ik moet dit gewoon kunnen, stel je niet aan.” Dat maakte de stress alleen maar groter. Nu begrijp ik dat spanning logisch is in nieuwe of onduidelijke situaties. Door te erkennen wat er speelt en er vriendelijk mee om te gaan, blijf ik dichter bij mezelf.

Toch merk ik dat stress nog steeds invloed heeft op mijn gedrag. Ik ga piekeren, twijfel aan mezelf, stel vragen als: Kan ik dit wel? Wil ik dit wel? En als ik moe ben, wil ik het liefst afzeggen of vluchten. Door dat te herkennen, kan ik eerder bijsturen en voorkomen dat het me overneemt.

Wat ik anderen en mezelf steeds weer gun, is inzicht krijgen in je eigen stresssignalen en oorzaken. Dat helpt om eerder actie te nemen, voordat je afzakt naar het punt waarop het echt te veel wordt.
Stress hoort bij het leven, zeker als je leeft of werkt met autisme. Maar door te begrijpen wat er gebeurt en mild te blijven voor jezelf, kun je met meer rust en plezier op reis gaan, ook als die reis niet naar het buitenland is, maar naar een nieuwe ervaring dicht bij huis.

Herken je je in dit verhaal als vrouw (met autisme) en wil je werken aan je eigen veerkrachtplan voor meer rust, overzicht en energie?

Kijk hier voor de veerkrachttraining

Of werk je als professional met mensen met autisme, angsten, trauma of thuiszitters en wil je handvatten om stress te herkennen, verminderen en om te buigen naar werkbare situaties?

Kijk hier voor de toolbox training, 'van stress naar plezier.'

Levend verlies voelt als heimwee

Thu, 02 Oct 2025 13:06:57 GMT

Levend verlies voelt als heimwee

Aanpassingen die het dagelijks leven makkelijker maken, kunnen tegelijkertijd voelen als verlies. Alsof je steeds een stukje verder afdrijft van het ideaalbeeld dat je ooit voor jezelf had. Tijdens het Autivrouwencafé werd dat heel treffend verwoord: levend verlies kan voelen als heimwee. Heimwee naar de persoon die je was vóór een verlies, of naar de toekomst zoals je die in gedachten had. Een toekomst die niet haalbaar blijkt, en het verdriet dat dat met zich meebrengt. Je vergelijkt jezelf met anderen, spiegelt je aan het perfecte plaatje, en merkt hoeveel impact dat heeft.

Dit kan zich op allerlei manieren uiten . Lichamelijke klachten, het wegstoppen van emoties, schuldgevoel, een masker opzetten, je eenzaam voelen of het idee hebben dat je er niet over kunt praten. Soms ontstaat zelfs het gevoel ‘gek’ te zijn, omdat niemand lijkt te begrijpen hoe diep dit heimwee kan snijden.

Tegelijkertijd ontdekten we hoe belangrijk acceptatie hierin is. Keuzes maken en aanpassingen doen brengen verlichting, ook al kan dat voelen als opnieuw iets verliezen. Het besef dat je goed bent zoals je bent, kan ruimte geven om milder naar jezelf te kijken. Door te delen met anderen merk je dat je niet uniek of raar bent, maar dat veel vrouwen dit herkennen.

Wat helpt is luisteren en (h)erkenning vinden. In het Autivrouwencafé ontstaat die veilige plek waar je in je eigen tempo mag praten over verlies en heimwee. Waar je stil kunt staan bij de vraag: wie ben ik, en wat heb ik nodig? Door stap voor stap jezelf beter te leren kennen, groeit veerkracht. Acceptatie is daarbij een sleutel en dat mag tijd kosten.

Ook los van het café kun je hiermee oefenen. Door in kleine stapjes te leren jezelf te kennen en ruimte te geven aan verdriet en rouw, ontstaat meer veerkracht. Acceptatie is niet het opgeven van je wensen, maar het vinden van een manier om met mildheid te kijken naar wie je bent en wat je nodig hebt. Het mag groeien in jouw tempo en dat is precies goed.

Wil je aan de slag met je veerkracht vergroten?

Klik hier voor de training stress & balans.

Autisme en trauma: gezien en gehoord worden maakt het verschil

Thu, 25 Sep 2025 07:09:22 GMT

Autisme en trauma: gezien en gehoord worden maakt het verschil

Het effect van erkenning

Vandaag gaf ik samen met Ilse een presentatie bij MEE Samen tijdens hun expertisemoment over autisme en trauma .
In onze beide verhalen kwam één rode draad terug: het is essentieel dat hulpverleners, ouders en naasten iemand laten voelen dat hij of zij goed is zoals die is . Daar groeit zelfvertrouwen uit, en dát maakt het verschil in herstel.

Samen in de put in plaats van snelle oplossingen

Bij trauma en autisme gaat het vaak niet om direct een oplossing bieden. Soms helpt het veel meer om:

even samen in de put te gaan zitten
te luisteren zonder oordeel
aanwezig te blijven, ook in stilte

Zo voelt de ander zich echt gezien, gehoord en serieus genomen . Dat geeft ruimte om langzaam weer vertrouwen op te bouwen.

Veel mensen met autisme en trauma trekken zich vaak terug. Je ziet bijvoorbeeld:

afsluiten of stilvallen
een hoody over het hoofd trekken
letterlijk in een hoekje kruipen

Voor de omgeving lijkt het alsof contact onmogelijk is. Maar dit gedrag zegt iets over het lage zelfvertrouwen en het verlies van vertrouwen in anderen . Het is een belangrijk signaal.

Wat jij als professional kunt doen

Wees er gewoon.
Luister, oordeel niet, bied geen snelle oplossingen.

Waarom? Omdat iemand zich daardoor erkend voelt. Dat gevoel van erkenning is de basis om weer vertrouwen te krijgen in zichzelf én in de ander.

Wil je de blogs of tips ontvangen in je mail?

Meld je aan voor mijn inspiratiemail

Anders kijken: hoe creatieve ideeën nieuw perspectief geven

Thu, 18 Sep 2025 07:27:01 GMT

Hoe creatieve ideeën nieuw perspectief geven

Nieuw perspectief vraagt om anders kijken

Soms voelt het alsof je vastzit. Je hebt al zoveel geprobeerd, maar de oplossing lijkt onvindbaar. Toch ontstaat verandering vaak precies dáár: door anders te kijken, op een creatieve manier te zoeken en te blijven experimenteren.

Wat vandaag lastig is, kan morgen met een andere aanpak wél haalbaar blijken. Het vraagt om steeds opnieuw afstemmen: accepteren wat er nu is, ruimte maken voor ontspanning, in beweging komen en kleine lichtpuntjes zien. Soms ontstaat er flow, soms helpt het om iets nieuws te leren of juist een ander te steunen. En wat eerder werkte, kan opnieuw waardevol blijken wanneer je het in een nieuwe vorm inzet.

Dat merkte ik vorige week nog tijdens een online individuele training met een jonge vrouw met autisme. Samen onderzochten we welke momenten van ontspanning haar vroeger hadden geholpen. Al pratend ontdekte ze dat schommelen haar altijd rust en plezier gaf. Toevallig hing er nog een schommel in hun tuin. Ze besloot het uit te proberen en begon elke avond voor het eten even te schommelen. Al na een paar dagen merkte ze hoe haar lijf ontspande, hoe de rust terugkeerde en hoe zelfs de vlinders in haar buik weer voelbaar waren. Een klein gebaar, groot effect.

Zo bouw je stukje bij beetje aan meer vertrouwen en houvast. Een plan helpt daarbij. Het geeft overzicht, laat zien wat je al hebt geprobeerd en opent ruimte voor nieuwe mogelijkheden. Geen eindpunt, maar een routekaart die onderweg steeds weer bijgesteld mag worden.

We zijn er nog niet. Het blijft moeilijk en hard werken. Maar juist dit proces van blijven zoeken en anders kijken geeft hoop. Het laat zien dat er altijd perspectief is en dat elke stap telt.

✨ Wil je leren hoe je dit ook zelf concreet kunt toepassen?
In de training ‘Van stress naar plezier’ ontdek je hoe je met praktische pijlers aan de slag gaat om minder stress en meer houvast en plezier te ervaren.

Meer info en aanmelden? klik hier ��

Vertrouwen en veiligheid, de basis

Fri, 12 Sep 2025 10:02:31 GMT

Veiligheid en Vertrouwen

In deze Suïcide Preventieweek wil ik het hebben over vertrouwen en veiligheid .

Een aantal jaar geleden…

De porseleinen vaas stond wankel op het te kleine tafeltje. Aan alle kanten werd er aan de vaas getrokken.
“Je moet naar school, alle kinderen moeten naar school, je moet deze toets maken.”

Er werd ook tegenaan geduwd.
“Ik doe het niet goed, ik hoor er niet bij, waarom kan ik dit niet?”

Ondertussen werden de stoelpoten van het tafeltje langzaam afgezaagd.

Tot je niet meer kon.
De vaas viel op de grond, in duizend stukjes.
Je was gebroken.

School, de druk, het niet passen op het tafeltje dat je toegewezen had gekregen, de verwachtingen van iedereen én van jezelf, het werd te veel. Je raakte depressief en je wilde dood.

Wij probeerden de stukjes bij elkaar te vegen en je kwam thuis, kapot, op de bank te liggen. Het vertrouwen in iedereen, maar vooral in jezelf, was gebroken.

Langzaam, door rust, geen school, door nieuwe wegen te bewandelen (je eigen anime plan) en vooral met de komst van je hulphond, konden we de porseleinen vaas weer in elkaar plakken. De tafelpoten stevig vastschroeven.

Maar: de vaas blijft stukjes missen. Je hebt steeds opnieuw plakband en lijm nodig. Anders val je weer uit elkaar.

Vertrouwen en veiligheid: een wankel evenwicht

Vertrouwen blijft een wankel evenwicht.
Op school, in gesprekken, in therapie of begeleiding wordt vaak verwacht dat iemand zich zomaar openstelt. Maar er wordt snel voorbijgegaan aan iets fundamenteels: vertrouwen en veiligheid.

Want vertrouwen betekent: weten dat de ander het goed met je voorheeft en er zal zijn.
En veiligheid is de basis om dat vertrouwen te kunnen voelen.

Als er geen veiligheid en vertrouwen in jezelf is, hoe kun je dat dan aan een ander geven?

Daarom moet er stap voor stap aan gewerkt worden.

Hoe je veiligheid geeft

Het begint bij veiligheid. Bij hele kleine, voorspelbare dingen, zoals:

Rustige, voorspelbare nabijheid : vaste momenten, niet onverwacht binnenkomen, aankloppen en even wachten.
Fysieke én emotionele veiligheid : geen oordeel, geen harde toon, geen druk of dreiging.
Een veilige ruimte : thuis, op school of op de groep. Van daaruit de comfortzone langzaam uitbreiden.
Duidelijkheid : vaste routines, een dagprogramma (wat voor die persoon werkt), duidelijkheid over wie er komt en wat er gebeurt.
Consequent zijn in afspraken : niet zo wijzigen of afzeggen

Hoe je vertrouwen opbouwt

En als er veiligheid is, kan je stap voor stap werken aan vertrouwen:

Een vertrouwenspersoon : een leerkracht, begeleider of klasgenoot waar je je fijn bij voelt.
Stemgebruik : een vriendelijke stem, ruimte voor stiltes.
Kleine stapjes : meegaan in het tempo van de persoon zelf.
Afspraken nakomen : betrouwbaarheid geeft houvast.
Beloftes nakomen : ook kleine. Als je zegt dat je terugkomt, doe dat ook.
Geduld tonen : bij blokkeren of vermijden niet pushen, maar rustig blijven.
Consistentie : steeds dezelfde houding laten zien, ook bij escalatie of terugtrekken.

Ook als ouders gaan we hier regelmatig aan voorbij. Zeker bij een verandering denken we snel: die vaardigheden heb je nu toch?
Maar als er (nog) geen vertrouwen is, moet je weer terug naar de basis. Klein beginnen. Opbouwen. Zodat er weer succeservaringen komen.

Veiligheid is de basisvoorwaarde.
Zonder ervaren veiligheid kan iemand niet leren, ontspannen of verbinding aangaan.

Het lijkt zo vanzelfsprekend, maar het is allesbehalve dat. Veiligheid en vertrouwen vragen om bewuste aandacht, geduld en steeds weer die kleine stapjes.

Vertrouwen en de toolbox Van stress naar plezier

In mijn toolbox ‘Van stress naar plezier’ is dit het vertrekpunt. De eerste pijler luidt: je bent goed zoals je bent. Daar zit het fundament van vertrouwen in: werken in kleine stapjes, zelf regie ervaren, accepteren dat je mag zijn wie je bent.

Want pas vanuit veiligheid en vertrouwen kan er ruimte komen voor leren, groei en plezier.

Volgende training start 1 oktober online, klik hier voor meer informatie.

Kleine stappen, groot plezier bij autisme en thuiszitters

Mon, 08 Sep 2025 06:07:17 GMT

Van stress naar plezier: kleine stappen, groot verschil

Er zijn van die periodes waarin alles stilvalt. Niet omdat iemand dat wil, maar omdat stress het leven stilzet. Omdat het gewoon niet meer lukt. De deur uitgaan, contact aangaan, hobby’s, naar school gaan of werken, het voelt alsof je door dikke mist moet lopen terwijl je benen van beton zijn.

Voor veel jongeren en (jong)volwassenen met autisme, angsten of een andere neurodivergentie is dat de realiteit. En vaak ook voor de mensen om hen heen. Ouders, begeleiders, hulpverleners die zien hoe iemand steeds verder terugtrekt, en zich machteloos afvragen: Waar moet ik beginnen?

De invloed van stress is groot

Stress is niet alleen een vervelend gevoel. Het heeft direct effect op ons lijf, denken en handelen. Je brein komt in een overlevingsstand: vechten, vluchten, bevriezen of vrienden maken. Veel (jong) volwassenen die thuiszitten of vastlopen, zitten al lange tijd in deze staat van chronische stress. En dat heeft gevolgen:

Ze worden sneller overprikkeld
Krijgen moeite met plannen en schakelen
Ontwijken alles wat spanning kan oproepen
Verliezen het vertrouwen in zichzelf én in de wereld

Hoe langer stress aanhoudt, hoe kleiner hun wereld wordt. De comfortzone krimpt, de stresszone groeit. Bankhangen wordt het veiligste dat er is.

En jij, als ouder of professional?

Sta je naast iemand in zo’n situatie, dan voelt het vaak alsof je op een mijnenveld loopt. Je wilt helpen, maar wat je ook probeert, het lijkt niet aan te komen. Je ziet dat iemand potentie heeft, maar het lukt niet om beweging op gang te brengen. Te veel stress om te kunnen leren, veranderen of vertrouwen.

Dus: waar begin je?
Hoe help je iemand wiens hoofd al vol is, wiens lijf op slot zit, en voor wie elke dag een berg lijkt?

Gun iedereen perspectief en plezier

Daarom heb ik de toolbox ‘Van stress naar plezier’ ontwikkeld. Een praktische, ervaringsgerichte training voor iedereen die leeft of werkt met jongeren en (jong)volwassenen met autisme, angsten of thuiszitters.

De toolbox biedt concrete handvatten om stress te verlagen en plezier stap voor stap weer toe te laten . Geen grootse doelen of lange behandelplannen, maar:

Kleine successen zichtbaar maken
Inzicht krijgen in stresssignalen
Leren herkennen wat overprikkeling is
Werken met eenvoudige, toepasbare elementen: beweging, ontspanning, sprankels, acceptatie en meer
Samen een plan maken dat wél past

Of je nu ouder bent of professional, deze training geeft je richting en structuur . Een kompas om stap voor stap weer vooruit te komen. Want alleen dan ontstaat er ruimte om weer te groeien, nieuwsgierig te worden, iets nieuws te proberen.

En dan gebeurt er iets moois:
�� De persoon durft weer iets aan
�� Voelt zich weer een beetje trots
�� En beleeft plezier, al is het maar heel even

De kracht van kleine stappen

Je hoeft geen bergen te verzetten. Een kaartje posten voor iemand. Even samen ademhalen. Een wandeling van vijf minuten. Eén geslaagde ervaring kan het verschil maken tussen stilstand en weer in beweging komen.

Ik gun het iedereen, jongeren/volwassenen én hun omgeving, om weer lichtpuntjes te ervaren. Om te voelen: het kan anders. Er is perspectief.

Wil je leren hoe jij hierbij kunt ondersteunen?
In de training ‘Van stress naar plezier’ gaan we aan de slag met deze toolbox. Voor jezelf, én voor de ander.

�� Minder stress. Meer richting. Meer plezier.
Doe je mee?

��Klik hier om je in te schrijven!

Hoe krijg je ze zover als de motivatie er (nog) niet is

Thu, 04 Sep 2025 06:58:49 GMT

De motivatie lijkt wel stuk

Hoe krijg je ze zover als motivatie er (nog) niet is?

Deze vraag krijg ik vaak: “Hoe krijg je jongeren/volwassenen zover als de motivatie er (nog) niet is?”
Het lijkt soms alsof de motivatie helemaal stuk is.

En eerlijk gezegd: daar is geen standaard antwoord op.
Ieder mens is anders, en dus heeft ook iedereen iets anders nodig om in beweging te komen.

Motivatie hoeft geen startpunt te zijn

In mijn aanpak ga ik er niet van uit dat een deelnemer meteen gemotiveerd moet zijn.
Vaak is er al zoveel stress, teleurstelling of overprikkeling geweest, dat motivatie vanzelf heel ver weg voelt.

Daarom begin ik met aansluiten bij de beleving van de persoon :

Wat is haalbaar?
Wat geeft veiligheid?
Waar is misschien een klein sprankje interesse of plezier te vinden?

Ik werk altijd met kleine stapjes . Stapjes die niet voelen als verplichtingen, maar als mogelijkheden. Mogelijkheden om te ervaren dat iets lukt of fijn kan zijn. Vanuit die succeservaringen groeit vaak vanzelf de motivatie om een volgende stap te zetten.

De rol van de toolbox

De toolbox Van stress naar plezier helpt hierbij. Door ontspanning, beweging of kleine momenten van plezier te laten ervaren, neemt stress af. En waar stress afneemt, ontstaat ruimte. Vanuit die ruimte kunnen deelnemers opnieuw ontdekken wat ze wél willen en kunnen.

Motivatie is dus geen voorwaarde om te starten, maar iets wat in het proces mag groeien.

Hoe werkt dat concreet?

In de toolbox werk je stapsgewijs:

Plan op maat – starten met vragenlijsten en het levenswiel om te onderzoeken waar nog een klein beetje motivatie zit. Aansluiten en langzaam uitbreiden.
De 10 V’s – waarbij vertrouwen en verbinding de belangrijkste pijlers zijn.
Experimenten – net buiten de comfortzone, in de ontwikkelzone.
Kleine stapjes – voordoen, samen doen, herhalen.
Succeservaringen – laten voelen dat iets lukt.
Maatwerk & context – altijd blijven kijken naar de omgeving. Soms zit het niet in het kind, maar in de context die aangepast moet worden.

Het belang van context

Een mooi voorbeeld komt uit het boek Alle breinen leren van Saskia Schepers. Een kind dat niet stil kan zitten op school wordt gezien als een probleem: “Er is iets mis.” Maar de context veranderen, maakt het verschil. Het kind blijkt een danseres in de dop, op een dansschool bloeit ze op en wordt ze een prima ballerina.

Er is dus niets mis, het vraagt alleen een andere context.

Dat is ook precies wat ik doe met mijn toolbox: op zoek naar iemands sprankel. Waar word je blij van? Dansen, gamedesign, LHBTI-gemeenschap, spelletjes spelen? Vanuit die sprankel verzin ik creatieve opdrachten en uitdagingen waardoor iemand weer tot ontwikkeling komt.

Zoals Saskia Schepers zegt: “Iedereen wil leren, maar niet iedereen volgt hetzelfde pad.”
Daar sta ik 100% achter. Dat is mijn missie met de toolbox, iedereen zijn eigen pad laten volgen.

Wil je ervaren hoe dit werkt?

Op 1 oktober start de volgende toolboxtraining ‘Van stress naar plezier’ .
��Klik hier om in te schrijven

na de vakantie, als je kind niet meer kan

Thu, 28 Aug 2025 09:44:50 GMT

Na de vakantie, als je kind niet meer kan...

Na de vakantie, als je kind niet meer kan...

Ik kijk naar de bank en zie een hoopje mens liggen. Het trilt zachtjes van het stille huilen.
Wanneer is het genoeg? Ik voel mijn maag samentrekken. Misschien moeten we wel stoppen?
Ik ben verscheurd door verdriet en tegenstrijdigheden. Waar doen we toch goed aan? Wat is het beste voor hem?

Elk schooljaar was, in het begin, een drama.
Een nieuwe klas, nieuwe docenten, nieuwe regels en afspraken. Daar houdt hij niet van.
Elk jaar moesten we opnieuw aan docenten uitleggen hoe het werkt bij hem, hoeveel energie het hem kostte.

De leerkrachten zagen het niet aan hem. Dat maakte het zo moeilijk.
De enige die er écht last van had, is hij zelf. (en wij)

Een nieuwe docent dacht vaak:
“Het zal wel meevallen, en anders los ik het wel even op.”
Maar dat viel zelden mee.

Elk jaar begonnen we opnieuw, weer tien stappen terug.
Tegen de tijd dat de docenten het begrepen en het vertrouwen er was, was het weer zomervakantie.
En daarna begon alles weer van voren af aan.
Ik had zo gehoopt dat het: in de nieuwe klas, bij de nieuwe mentor, op het VO, op het speciaal onderwijs, ... anders zou gaan.

Herken je dit? De vakantie gaf hoop. Maar je lijf wist het al...

Elke vakantie denk je hetzelfde:
“Hij heeft gewoon even rust nodig. Even opladen. Daarna lukt het vast weer.”

Ook deze zomer hoopte je dat het genoeg was geweest.
Dat de spanning gezakt was.

Maar als je eerlijk bent, voelde je het al aankomen.
Een knoop in je maag, die juist in de vakantie strakker werd.
Je lijf voelde wat je hoofd nog niet wilde weten:

Het gaat niet meer. Het is genoeg.
Er is iets anders nodig dan duwen en trekken.

Elke dag zie je een verdrietig, ineengedoken mensje.
De glans in zijn ogen is weg.
Hij hangt op de bank of ligt in bed.
Het lachen, het plezier; al maanden verdwenen.

Zie jij ook hoe stress je kind verlamt?

Je ziet het, maar waar begin je?

Stress is niet zomaar een naar gevoel.
Het heeft directe invloed op lichaam, brein en gedrag.

In tijden van stress schakelt het brein over op overleven: vechten, vluchten, bevriezen of vrienden maken.
Veel jongeren/ (jong) volwassenen die thuiszitten of vastlopen, zitten al lang in die stand.

De gevolgen?

Overprikkeling ligt continu op de loer
Plannen en schakelen wordt moeilijk
Alles wat spanning oproept, wordt vermeden
Vertrouwen in zichzelf (en in anderen) verdwijnt
De wereld wordt steeds kleiner

De comfortzone krimpt. De stresszone groeit.
En de bank? Dat is het enige dat nog veilig voelt.

Van stress naar plezier; in kleine stappen

Daarom heb ik de training ‘Van stress naar plezier’ ontwikkeld.
Een praktische toolbox vol kleine, haalbare handvatten voor ouders (en professionals) die met thuiszitters of jongeren/(jong)volwassenen) met autisme leven of werken.

Deze training helpt je om:

Stresssignalen te herkennen
Overprikkeling te begrijpen
Kleine succeservaringen op te bouwen
Te werken met ontspanning, beweging, sprankels en acceptatie
Samen een concreet plan te maken dat wél past

Geen lange behandelplannen of ingewikkelde theorieën.
Gewoon, stap voor stap weer richting geven.

En dan gebeurt er iets moois...

Een jongere durft weer iets aan
Voelt zich weer een beetje trots
En beleeft plezier, al is het maar héél even

Kleine stappen maken groot verschil

Je hoeft geen bergen te verzetten.

-Een kaartje posten
- Samen vijf minuten wandelen
- Even bewust ademhalen

- Genieten van een ijsje eten

Eén kleine geslaagde ervaring kan het verschil maken tussen stilstand en in beweging komen.

Ik gun het iedereen, jongeren én hun ouders, om weer lichtpuntjes te ervaren.

Om te voelen:
Het kan anders. Er is perspectief.

Wil jij leren hoe je hierbij kunt ondersteunen?

In de training ‘Van stress naar plezier’ ga je aan de slag met een toolbox vol praktische ideeën, oefeningen en inzichten.

�� Minder stress. Meer richting. Meer plezier.

Doe je mee?

Praktisch

1 & 29 oktober online
Voor ouders, begeleiders & professionals
Meer info en aanmelden klik hier
50 euro korting bij: aanmelding voor 1 september of duo-aanmelding (ouder + begeleider)

“Je hoeft het niet perfect te doen, je hoeft het alleen maar samen te doen.”

Van stress naar plezier, doorbreek de negatieve cirkel bij autisme, angst of trauma

Thu, 28 Aug 2025 09:35:12 GMT

Van stress naar plezier, doorbreek de negatieve cirkel bij autisme, angst of trauma

Je bent goed zoals je bent

Het klinkt simpel, maar als je veel stress ervaart, kun je dat gevoel makkelijk kwijtraken.

Zeker als je je anders voelt. Niet past binnen het systeem. Als je autisme hebt, of leeft met angst of trauma.

Dan wordt de wereld soms te veel.

De bank of het bed voelt veilig. Je trekt je terug. Je comfortzone wordt steeds kleiner.

En hoe langer dat duurt, hoe groter het effect:

➡ minder energie

➡ minder proberen

➡ minder plezier

➡ meer stress

➡ meer somberheid

Een negatieve cirkel die steeds verder naar beneden draait.

Toch kan het anders. Niet met grote sprongen, maar met kleine stappen. Door stil te staan bij wat jij fijn vindt. Wat jou helpt om te ontspannen. Waar je blij van wordt.

Wat geeft jou rust? Waar krijg jij energie van? Waar zit jouw plezier?

In mijn toolbox Van stress naar plezier werk je met acht pijlers die hierbij helpen.

Met concrete voorbeeldkaartjes om samen te kiezen wat past. Voor de jongeren, volwassenen zelf én voor de mensen om hen heen.

Denk aan ontspanning, beweging, iets nieuws leren of weer eens iets doen waar je om moet lachen. Kleine dingen maken een groot verschil.

�� Wil jij het verschil maken voor jongeren of (jong)volwassenen met autisme, angsten of trauma?

�� Op woensdag 1 oktober start de online training Van stress naar plezier – speciaal voor ouders en professionals.

Samen bouwen we aan wat wél kan.

�� Meer info en aanmelden? klik hier ��

Boekentip 5 als je kind trans is

Mon, 04 Aug 2025 08:19:23 GMT

Zomerlezen: 5 boekentips over autisme

Boekentip 5 Als je kind trans is,

Dies van Reemst, Janine Verduin & Eline Janssen

Deze zomer deel ik vijf boeken over (vrouwen met) autisme. Verhalen en inzichten die helpen om autisme beter te begrijpen, in al zijn diversiteit.

Soms is dat via theorie en uitleg, soms juist via een roman waarin je zó meeleeft dat je even voelt hoe het is. Boeken die laten zien wat het betekent om je voortdurend aan te passen, te zoeken naar rust of ruimte, of trouw te blijven aan jezelf.

Deze laatste boekentip wijkt iets af van de rest. Het is geen boek over autisme en toch hoort het hier thuis.

Boekentip 5: Als je kind trans is

Over genderdiversiteit, identiteit en goed aansluiten bij wie iemand is

Als je werkt of leeft met mensen met autisme, als ouder, begeleider of hulpverlener, dan weet je: geen persoon met autisme is hetzelfde.

Kinderen hebben iets anders nodig dan jongeren. Vrouwen dan mannen. Niet iedereen voelt zich ook in dat hokje thuis. En niet iedereen past in het traditionele plaatje van ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’. Elk persoon met autisme is uniek en samen zoeken we naar wat bij diegene past.

We weten inmiddels dat autisme relatief vaak voorkomt bij mensen die zich niet identificeren met het geslacht dat hen bij geboorte is toegewezen. Dit zie ik ook in mijn coachpraktijk.
Uit onderzoek blijkt dat autisme bij trans personen 3 tot 8 keer vaker voorkomt dan bij cisgender personen. (Een cisgender persoon is iemand bij wie het geboortegeslacht en de genderidentiteit overeenkomen.)

Er zijn verschillende verklaringen voor deze overlap.
Mogelijk ervaren mensen met autisme hun lichaam anders, of zijn ze minder gevoelig voor sociale verwachtingen rondom gender. Wat we in elk geval weten: de zoektocht naar identiteit kan voor mensen met autisme extra ingewikkeld zijn.

Het boek Als je kind trans is biedt waardevolle inzichten voor iedereen die mensen met autisme begeleidt of opvoedt.

Want je kunt iemands autisme pas echt goed begrijpen en ondersteunen, als je ook kijkt naar hoe iemand zich voelt in zijn of haar lichaam, in zijn sociale rol, en in hoe hij/zij/hen aangesproken wil worden.

Soms uit een transgenderidentiteit zich bij mensen met autisme anders dan je misschien zou verwachten. Ze kunnen hier ook op een andere manier over praten of mee omgaan. Juist daarom is het belangrijk om zorgvuldig en nieuwsgierig te blijven, en om gericht te vragen wat iemand nodig heeft.

Het boek geeft uitleg over gender, transitie, communicatie en ondersteuning, en bevat veel herkenning en praktische tips. Geschreven voor ouders, maar net zo waardevol voor begeleiders, therapeuten, docenten en andere betrokkenen.

Als je kind trans is laat zien hoe belangrijk het is om écht te kijken en te luisteren. Naar het hele verhaal van iemand. Naar wie iemand is, waar die tegenaan loopt, en wat helpend is.

Want uiteindelijk is dat waar het om draait:
iemand waarderen om wie die persoon is.
Want jij bent goed zoals je bent!

Wil je de eerdere blogs lezen of tips ontvangen in je mail?

Kijk op mijn site of meld je aan voor mijn inspiratiemail.

Boekentip 4: Een authentieke kijk op autisme

Mon, 28 Jul 2025 08:15:40 GMT

Zomerlezen: 5 boekentips over autisme

Boekentip 4 Een authentieke kijk op autisme van Tom van Duuren

Deze zomer deel ik vijf boeken over (vrouwen met) autisme. Verhalen en inzichten die helpen om autisme beter te begrijpen, in al zijn diversiteit.

Soms via theorie, soms via verhalen die zó persoonlijk zijn dat je ze bijna voelt. Boeken die laten zien hoe het is om steeds alert te moeten zijn, om te zoeken naar rust, of om trouw te blijven aan wie je bent, ondanks alles om je heen.

Deze week een boek dat raakt door zijn persoonlijke toon, hoopvolle perspectief en focus op kwaliteiten .

Een authentieke kijk op autisme

Geen roman of studieboek, maar verhalen van mensen zelf

Boekentip 4: Een authentieke kijk op autisme van Tom van Duuren

Geen roman of studieboek, maar verhalen van mensen zelf

Een authentieke kijk op autisme is anders dan de andere boeken uit deze serie. Geen roman, geen theoretisch boek, maar een bundel met interviews . Verhalen van oud-leerlingen van een autismeklas, in hun eigen woorden, terugkijkend op hun jeugd, schooltijd en het leven nu.

Dat levert mooie inkijkjes op: in hun kwaliteiten , hun hobby’s , wat ze geleerd hebben, wat hen helpt of juist belemmert.

Leuk om zo letterlijk door de ogen van deze mensen te kijken. Hoe verschillend hun levens ook zijn, steeds lees je de kracht van wat wel lukt.

Helaas is het aantal vrouwelijke oud-leerlingen in het boek klein. Tom benoemt dit zelf ook: hij heeft geprobeerd ook vrouwen te interviewen, maar zij zagen het niet zitten.

Wat me raakte was ook de herkenning in het verhaal van ouders . De extra verantwoordelijkheid die je draagt. De soms radicale beslissingen die je neemt, om je kind te beschermen of de juiste plek te vinden.

De spotlight op moeders vond ik mooi:
hoe ze zich als leeuwinnen opstellen, vanuit intuïtie voelen dat er iets niet klopt, en volhouden tot er passende hulp is.

“Dus laten we ouders vooral zien als de experts.
Zij kennen hun kind het beste.”

En: “het begint met goed luisteren” . Iets wat Tom in dit boek met veel aandacht doet. Naar ervaringen, naar wensen, naar perspectieven.

Een citaat uit het boek van Marc Fleisher:

“Het is als een berg oplopen met zware schoenen.
Het is zwaar, het gaat langzaam,
maar er is altijd vooruitgang mogelijk.
Er is altijd hoop.”

Zó mooi, omdat het gaat over kijken naar wat er wél kan. Over kleine stappen, ontwikkelperspectief, volhouden.

In september ga ik een schrijfworkshop bij Tom volgen. Vandaar dit boek uitgelezen. Omdat het raakt, inspireert, en een waardevolle kijk geeft op mensen met autisme en hun veerkracht.

Zelfs met zware schoenen kun je vooruit.

Volgende week volgt boekentip 4. Wil je de eerdere blogs lezen of tips ontvangen in je mail? Kijk op mijn site of meld je aan voor mijn inspiratiemail

Zomer challenge

Thu, 24 Jul 2025 14:41:14 GMT

Zomer Challenge; van stress naar plezier!

De zomer is voor veel mensen, zeker met autisme, een lastige periode. Minder structuur, veel lege tijd, dingen lopen anders.
Ik zie het niet alleen bij mezelf, maar ook bij mijn jongvolwassen kinderen. Het is moeilijk om in beweging te komen… en de telefoon roept altijd harder dan een wandeling, boek, spelletje of ander idee.

Wat helpt? Op een leuke, laagdrempelige manier bezig zijn, zodat we weer in beweging komen, ontspanning oppakken, en zelfs flow kunnen ervaren.

Daarom deze zomerchallenge in de vorm van een bingo!
Een speelse uitnodiging met kleine acties rond de vier pijlers uit mijn toolbox: beweging, ontspanning, acceptatie en flow .
Je kunt de bingo natuurlijk aanpassen aan wat bij jóu past, daarom krijg je ook een lege versie om zelf in te vullen.

Voor thuis hebben we inmiddels ook twee persoonlijke bingo's gemaakt: één voor mijn zoon, en één voor mij. Daarmee gaan we de komende twee weken aan de slag. Daarna maken we een nieuwe kaart met frisse opdrachten, passend bij waar we dan zijn.

Een challenge helpt: het daagt uit, motiveert en maakt je doelen concreet.
Zelf doe ik dagelijks een beweegchallenge: minimaal 9000 stappen, 6 km wandelen, en 11 uur actief zijn. Mijn Fitbit laat zien hoe ik ervoor sta, dat stimuleert!
Met een klein groepje werken we samen aan onze leefstijl. Deze zomer dagen we elkaar extra uit: elke week stuurt iemand een beweegchallenge.
Deze week? Dans twee keer op je favoriete nummer! ��

In de app delen we foto’s, filmpjes en memes. Dat maakt het luchtig én verbindend.

Daarnaast doe ik mee aan een leeschallenge (50 boeken in een jaar), voor meer ontspanning en inspiratie. Via Goodreads houd ik mijn voortgang bij, ook dat helpt me volhouden.

�� Meedoen met de zomerchallenge? Download hem hier

✨ En goed om te weten: in oktober start de training 'Van stress naar plezier' . Speciaal voor mensen die werken of leven met jongeren en (jong)volwassenen met autisme en/of thuiszitters die nu geen passende daginvulling of onderwijsplek hebben.

Ze vallen vaak tussen wal en schip, de standaardroutes sluiten niet aan. Tegelijkertijd zijn het mensen met potentie en verlangen: om minder stress te ervaren, meer regie te voelen, en te ontdekken wat voor hén werkt. Tijdens de training werken we toe naar een persoonlijk plan dat helpt richting, rust en plezier te brengen.

Kijk hier voor aanmelden of meer informatie.

Boekentip 3: Zondagskracht, over balans, rust en trouw blijven aan jezelf

Mon, 21 Jul 2025 09:50:04 GMT

Zomerlezen: 5 boekentips over autisme

Boekentip 3: Zondagskracht van Judith Visser

Deze zomer deel ik vijf boeken over (vrouwen met) autisme. Verhalen en inzichten die helpen om autisme beter te begrijpen, in al zijn diversiteit.

Deze week een roman die op een invoelbare manier laat zien hoe kwetsbaar balans kan zijn, en hoe krachtig het is om je leven vorm te geven op een manier die echt bij je past.

Sommige boeken leggen precies de vinger op de zere plek. Niet door theorie, maar door een verhaal dat je raakt. Een personage dat voelt als iemand die je kent, of iemand die je bent.

In deze derde boekentip uit mijn zomerserie over autisme deel ik zo’n boek: Zondagskracht van Judith Visser, het derde deel in haar trilogie over Jasmijn.

Boekentip 3: Zondagskracht, Judith Visser
Een roman over rust, verstoring en trouw blijven aan jezelf

In Zondagskracht volgen we Jasmijn, een vrouw met autisme die haar leven steeds meer op haar eigen voorwaarden is gaan vormgeven. Ze woont op een rustige plek met haar geliefde honden, werkt op haar eigen manier, en doet vooral dingen die haar blij maken.

Maar de wereld laat zich niet regisseren. Er zijn altijd verstoringen: mensen die onaangekondigd langskomen, verwachtingen van anderen, ziekte, het leven tijdens COVID. En telkens weer die ene vraag: hoe houd je de balans als je overprikkeld raakt door dingen waar je geen controle over hebt?

Judith Visser beschrijft Jasmijns zoektocht op een invoelbare, eerlijke manier. Het is geen spectaculair verhaal, maar dat is juist de kracht. Je leest over de dagelijkse afwegingen van een vrouw met autisme:

Wat heb ik nodig om me goed te voelen?
Hoe blijf ik trouw aan mezelf?
En hoe ga ik om met wat anderen van mij verwachten?

Het zijn vragen die veel vrouwen met autisme herkennen. Want zelfs als je je leven grotendeels hebt ingericht zoals het voor jóu werkt, zijn er altijd rimpelingen van buitenaf die spanning veroorzaken.

De kracht van dit boek zit in de herkenbaarheid én de hoop: Jasmijn bewandelt haar eigen pad, en leert steeds beter kiezen voor wat goed is voor haar.

Zondagskracht is een roman die raakt door de eenvoud. Over het belang van rust, voorspelbaarheid en trouw blijven aan wat je gelukkig maakt, ook als dat niet voldoet aan de norm.

Een prachtig boek voor vrouwen met autisme, maar zeker ook voor mensen in hun omgeving. Omdat het op zachte toon laat zien hoeveel impact ‘kleine’ dingen kunnen hebben, en hoe belangrijk het is om ruimte te geven aan iemands eigen ritme.

“Zondagskracht is de kracht die je voelt als je leeft zoals het goed is voor jou. Alleen voor jou.” Judith Visser

Volgende week volgt boekentip 4. Wil je de eerdere blogs lezen of tips ontvangen in je mail? Kijk op mijn site of meld je aan voor mijn inspiratiemail.

Boekentip 2: Autismekracht, hoe de diagnose vrouwen helpt zichzelf te begrijpen

Mon, 14 Jul 2025 10:43:26 GMT

Zomerlezen: 5 boekentips over autisme

Boekentip 2 – Autismekracht van Celine Mollink

Vorige week deelde ik de eerste boekentip in deze zomerserie over autisme. Boeken die je meenemen in het leven van mensen met autisme, en laten zien hoe verschillend dat eruit kan zien.

Want autisme is niet in één zin te vangen. En zeker niet bij vrouwen, bij wie het zich vaak stil, slim en onzichtbaar uit. Vrouwen die ‘gewoon meedoen’, maar ondertussen uitgeput raken van alle onzichtbare inspanning. Die zichzelf jarenlang proberen te veranderen, aan te passen, of ‘normaal’ te doen, totdat ze ontdekken: het ligt niet aan mij.

Ook deze week weer een boek dat je daarbij stil laat staan.

Boekentip 2: Autismekracht, ontdek je unieke gebruiksaanwijzing

Celine Mollink

In Autismekracht beschrijft Celine Mollink helder, herkenbaar en nuchter hoe het is om te leven met autisme, en hoe de diagnose niet alleen opluchting kan geven, maar ook richting.

Ze legt op een toegankelijke manier uit hoe het autistische brein werkt, met herkenbare voorbeelden en praktische tips. Geen zware kost, wel veel inzichten.

Wat dit boek bijzonder maakt, is hoe het uitlegt dat autisme géén stoornis of afwijking is, maar een andere manier van informatie verwerken. Celine gebruikt het concept van het voorspellende brein : een brein dat voortdurend verwachtingen maakt. Bij mensen met autisme zijn die voorspellingen vaak heel specifiek, en daardoor lastiger aan te passen aan veranderende situaties of uitzonderingen.

Ze schrijft daar helder over, zonder ingewikkeld te doen. Geen jargon, wel diepgang. En misschien nog belangrijker: ze laat zien dat het begrijpen van je eigen gebruiksaanwijzing geen zwakte is, maar een kracht.

Herkenbaar is ook hoe ze afrekent met de dooddoener “we zijn toch allemaal een beetje autistisch?” Nee. Autisme is iets waar je mee geboren wordt, iets dat diep verweven is met hoe je denkt, voelt en de wereld waarneemt. Jij die houdt van structuur of planning, bent daarom nog geen autist. De één heeft misschien behoefte aan duidelijkheid, maar iemand met autisme loopt vast als die duidelijkheid ontbreekt, en moet daar dag in, dag uit mee leren omgaan.

Autismekracht is een pleidooi voor erkenning én eigenaarschap. Niet alleen een diagnose, maar een handleiding voor jezelf.

Een boek voor vrouwen met autisme die zichzelf beter willen begrijpen, en voor iedereen die met hen leeft of werkt.

Omdat begrijpen begint met zien hoeveel moeite het soms kost.
En hoe krachtig het kan zijn om te leven in lijn met je bekabeling.

“Je hoeft niet normaal te zijn. Je mag gewoon jezelf zijn. Als je maar weet wie dat is.” Celine Mollink

Volgende week volgt boekentip 3 in deze zomerserie. Wil je niets missen? Hou dan mijn website of inspiratiemails in de gaten.

Boekentip; de wetten van Alex, over autisme bij vrouwen en de lange weg naar zelfcompassie

Mon, 07 Jul 2025 12:45:31 GMT

Boekentip 1: de Wetten van Alex, Myrthe van der Meer

Zomerlezen: 5 boekentips over autisme
Voor onderweg, op het strand of aan je bureau

De zomervakantie is in een deel van het land begonnen. Sommige mensen pakken hun koffers, anderen werken gewoon door. Hoe jouw zomer er ook uitziet, de komende vijf weken deel ik elke week een boekentip rondom het thema autisme.

Boeken die je meenemen in verhalen en perspectieven. Die je raken, verwonderen of aan het denken zetten. Soms persoonlijk, soms informatief, soms een beetje van allebei.

Lees ze als inspiratie voor onderweg, of als verdieping voor je werk.

Vijf boeken die helpen om autisme beter te begrijpen, bij jezelf, je kind, je cliënt of je collega. Vanuit verschillende invalshoeken, voor meer inzicht, meer nuance en meer (h)erkenning.

Veel vrouwen met autisme lopen vast op onzichtbare manieren: ze willen koste wat kost ‘functioneren’, maar raken uitgeput door alles wat ze moeten bijsturen, verbergen en doorstaan. Deze boeken geven woorden aan dat stille gevecht, en openen de deur naar meer (h)erkenning, begrip en compassie.

Boekentip 1: De wetten van Alex, Myrthe van der Meer

Over autisme, overleven en ontroerende trouw

Wil je beter begrijpen hoe autisme er bij vrouwen uit kan zien? Lees dan De wetten van Alex van Myrthe van der Meer. Geen theoretisch boek, maar een roman die onder je huid kruipt.

Alex is een slimme, loyale werknemer. Haar baas en collega’s zijn tevreden en maken dankbaar gebruik van haar inzet en denkkracht. Ze doet haar werk goed, soms wat anders, wat minder sociaal misschien, maar ze valt niet echt op. Voor de buitenwereld functioneert ze prima.

Maar vanbinnen… vanbinnen is het een ander verhaal.

Alex heeft vooral last van zichzelf. Waarom kan ze niet gewoon ‘normaal’ doen? Waarom lijkt alles bij anderen vanzelf te gaan? Ze analyseert elke situatie, bedenkt overal plannen voor, anticipeert op wat er mis kan gaan. Dat lijkt haar vanzelfsprekend, ze denkt dat iedereen dat doet.

Wat anderen niet zien, is hoeveel energie het haar kost. Hoe uitgeput ze is van alle onzichtbare inspanning. Hoe alleen ze zich voelt.

Haar hulphond, beschadigd, net als zij, ziet haar wel. Spiegelt haar. Dwingt haar te voelen, te vertragen. Eerst nog een stressfactor, later een trouwe metgezel. Iemand die er gewoon is. Altijd.

De wetten van Alex is een ontroerend en soms pijnlijk verhaal over hoe een vrouw zichzelf in de weg zit, en over de lange weg naar zelfcompassie. Het laat zien hoe divers autisme kan zijn, hoe het zich bij vrouwen vaak stil en onzichtbaar manifesteert, en hoe belangrijk het is dat we dat leren herkennen.

De wetten van Alex laat zien wat anderen vaak niet zien: hoeveel energie het kost om ogenschijnlijk ‘gewoon’ te functioneren. Hoe een vrouw zichzelf kwijt kan raken in al haar aanpassing, en hoe zwaar het is als je niet weet dat het ook anders kan.

“Ik wilde gewoon zijn zoals iedereen. Maar misschien is dat wel mijn grootste vergissing geweest.” Alex

Door verhalen als deze te lezen, groeien we in begrip. Voor de ander, en misschien ook een beetje voor onszelf.

Wil je meer lezen over (vrouwen en) autisme? Houd dan deze serie in de gaten. Volgende week deel 2 van mijn zomerboekentips!

Ervaren helpt om de ander beter te begrijpen en gericht te ondersteunen

Thu, 03 Jul 2025 09:50:03 GMT

Ervaren helpt om de ander beter te begrijpen en gericht te ondersteunen

Over stress, autisme en waarom voelen zoveel meer zegt dan weten

‘Ik weet dat ik niet zoveel doe op een dag… maar ik ben toch zo moe.’

Het is een uitspraak die ik vaak hoor van mensen met autisme. En misschien herken jij als zorg- of onderwijsprofessional ook wel iets anders:
Dat gevoel van zoeken naar balans.
Tussen ruimte geven en grenzen stellen. Tussen veiligheid bieden en het programma draaien.
Tussen rustmomenten mogelijk maken; en de rest van de klas of groep niet tekortdoen.

Je ziet dat een leerling, client, deelnemer, coachklant vastloopt, zich terugtrekt of explodeert.
Je vraagt je af: Is dit autisme? Is het karakter? Is het niet willen of niet kunnen?
Je weet dat het kind het moeilijk heeft, maar je voelt ook de druk van tijd, structuur, verwachtingen.

Juist voor jou is deze blog.
Want wat als je die worsteling niet alleen begrijpt, maar zelf ervaart ?
Wat als jij aan den lijve voelt wat het is om constant te moeten schakelen, onder druk, met veel prikkels?

Weten is niet hetzelfde als voelen

Bij mezelf én bij de mensen met wie ik werk, zie ik het keer op keer:
Iets zelf ervaren is totaal anders dan erover praten.

Dat geldt zeker als je leeft met autisme. Je kunt uitleggen hoe iets voelt, of wat er gebeurt, maar pas als je het zelf ervaart, snap je het écht.

Je kunt iets uitleggen.
Een diagnose bespreken.

Maar pas als je zelf in een situatie komt die onduidelijk, prikkelrijk of te snel is, voel je hoe zwaar het is. En hoeveel schakels er verborgen zitten in iets wat “simpel” lijkt.

Opstaan is geen simpele handeling

Voor veel mensen met autisme kosten dagelijkse dingen ontzettend veel energie. Dingen die voor anderen misschien vanzelf gaan, bestaan voor hen uit talloze kleine stappen.

Neem opstaan.
Dat klinkt simpel: je doet je ogen open en je stapt uit bed.
Maar in de praktijk zijn het veel meer handelingen:

Ogen open
Rechtop zitten
Deken aan de kant
Benen naast het bed
Opstaan
Bedenken wat je aandoet (T-shirt of trui? Wat voor weer is het?)
Kleding uitzoeken
Aantrekken

En dan moet het aankleden nog beginnen. Elk van die stappen kan energie kosten, verwarring geven, of stress opleveren. Geen wonder dat ik regelmatig hoor:
"Ik doe eigenlijk niet zoveel op een dag, maar ik ben wél heel moe."
Of van anderen:
"Zo moeilijk is dat toch niet? Je moet gewoon opstaan."

Maar dat is alsof je een nieuw spel moet spelen zonder dat iemand je de regels uitlegt. De anderen beginnen al, en zeggen: "Kom op, zo ingewikkeld is het toch niet? Ik doe het ook."
Maar als jij de regels niet kent, voelt het niet veilig.

Vliegen met autisme: geen vakantiegevoel

Dat ervaarden wij ook als gezin, toen we gingen vliegen. We hadden het goed voorbereid, dachten we. Maar op het vliegveld bleek hoeveel stappen er zitten in iets 'eenvoudigs' als op reis gaan:

Inchecken (welke balie? is de koffer niet te zwaar?)
Door de security (gaat het alarm af?)
Douane (klopt alles?)
Wachten (lang en veel herrie)
Boarden (lange rij, veel mensen, geduw)
Stoel zoeken in het vliegtuig

Voor iemand met autisme is dit niet 'gewoon reizen', maar een intensieve prikkeltocht.
Het zenuwstelsel is gevoeliger afgesteld: prikkels worden sterker ervaren, zijn moeilijker te filteren.
Het brein krijgt het signaal: onveilig!
En dan start de stressreactie: vechten, vluchten of bevriezen.

De stress werkt door – op iedereen

Mijn zoon bevroor. Hij kwam letterlijk niet meer vooruit.
En wij zagen de tijd wegtikken.
Kwamen zelf ook in de stress.
Wilden duwen, trekken, versnellen.
En belandden in een stressvolle dynamiek waarin niemand meer goed kan denken of voelen.

Op zo’n moment dacht ik:
"Mensen hebben echt geen idee hoe hard dit werken is. Voor hem. En voor ons als ouders."
Ze zien het plaatje van de vakantie, de foto’s achteraf. Niet het proces ervoor en tijdens.

Ook als je het niet ziet, is het er wel

Als stress zich opstapelt, kan het exploderen of imploderen. Het escaleert; agressie of terugtrekgedrag.
Vaak hoor ik: “Dat kwam ineens.”
Maar er ging al zoveel aan vooraf.

Daarom is het zó belangrijk dat jij als professional kunt aanvoelen hoe dat werkt.
Wat je níet ziet, maar er wel is.
En wat jij wel kunt doen.

Herken je dit als professional?

Als je werkt met leerlingen of cliënten met kenmerken van autisme, herken je misschien deze vragen:

Hoe stel ik grenzen en bied ik ruimte?
Wanneer geef ik een rustmoment en hoe dan?
Hoe kan ik het gesprek aangaan zonder te veel te vragen?
Wat is autisme, wat is karakter, wat is overvraging?

Je overlegt met de leerling, probeert mee te denken.
Maar de praktische handvatten ontbreken.
Je zoekt naar meer dan gesprek.
Je zoekt naar inzicht door ervaring .

Daarom: de escape room ‘Ervaar Autisme’

Omdat voelen meer oplevert dan analyseren, heb ik een training ontwikkeld:
de ervaringsgerichte escape room ‘Ervaar Autisme’ .

Je doorloopt met je team een reis, vol onverwachte stappen, tijdsdruk en onduidelijkheid.
Je lichaam ervaart stress.
Je merkt: hoe reageer ik? Wat helpt mij? Wat doet het met mijn stemming, mijn reacties?

En dan maken we de vertaalslag:

Wat betekent dit voor mijn leerling of cliënt?
Wat vraagt dat van mij als professional?
Wat heb ik nodig om zelf in balans te blijven?

Geen oordeel. Geen standaardoplossing.
Wel inzicht. Verbinding. En praktische tools.

Wil jij ook voelen waar het écht over gaat?
Doe dan mee met de training Escape room – Ervaar Autisme .
Een unieke ervaring voor professionals in zorg en onderwijs.

Bekijk de training of meld je aan

Schrijven bij autisme: hoe woorden mij rust, structuur en sprankel geven

Thu, 26 Jun 2025 07:29:20 GMT

Schrijven bij autisme; rust, structuur en sprankel in woorden

Over voelen, ordenen en verbinden

Als vrouw met autisme voel ik veel. Meer dan ik vaak zelf kan duiden. Herkennen wat ik voel en er woorden aan geven is voor mij niet vanzelfsprekend. Mijn hoofd maakt overuren, maar mijn lijf blijft achter met een wirwar aan indrukken, emoties en prikkels. Schrijven helpt mij om de brug te slaan tussen die binnenwereld en de buitenwereld.

Schrijven is voor mij meer dan een hobby. Het is een levenslijn geworden.

Van chaos naar helderheid

Ik ben een denker. Een piekeraar ook. Mijn hoofd kan blijven draaien. Door te schrijven ontstaat er ruimte. Alles wat erin zit, kan eruit. Het papier oordeelt niet. Door te schrijven breng ik orde aan. Structuur. Volgorde. Ik zie wat belangrijk is, wat mag wachten, en wat me eigenlijk niet dient.

Emoties in beweging zetten

Als ik schrijf, voel ik beter. Dan kan ik bij mijn emoties zonder erin te verdrinken. Ik kijk van een afstandje, verken ze van meerdere kanten. Ik geef ze woorden – en daarmee erkenning. Voor mij als vrouw met autisme is dat essentieel: het geeft grip op wat vaak zo ongrijpbaar lijkt.

Rust én plezier

Schrijven ontspant me. Het brengt me tot rust. Tegelijk maakt het me blij. Het is een manier om even op adem te komen en tegelijk iets nieuws te creëren. Schrijven is mijn speelruimte, mijn ademruimte.

Schrijven opent werelden

Door te schrijven kom ik op nieuwe plekken. Letterlijk en figuurlijk. Deze week zit ik op schrijfretraite in Zeeland. Alleen. En toch helemaal in verbinding met mezelf. Een cadeau aan mezelf. Tijd, rust en ruimte om te schrijven aan mijn boek.

Schrijven raakt mijn pijlers

In mijn toolbox Van stress naar plezier werk ik met acht pijlers die helpen om met stress om te gaan en meer levensplezier te ervaren. Schrijven raakt er daar verrassend veel van:

�� Ontspanning – Schrijven brengt rust in mijn hoofd en in mijn lijf.
✨ Sprankel & plezier – Ik word er blij van, het geeft me energie.
�� Iets nieuws leren – Schrijven brengt me op nieuwe ideeën, inzichten en plekken.
�� Acceptatie – Door te schrijven mag alles er zijn: ook de pijn, de chaos, de twijfel.

Schrijven is voor mij een krachtig hulpmiddel om meer grip, ruimte en lichtheid te ervaren. Het helpt me trouw te blijven aan wie ik ben – met mijn autisme, mijn gevoeligheid én mijn veerkracht.

Mijn boek: van eenzaamheid naar verbinding

In mijn boek vertel ik mijn verhaal als moeder van twee kinderen met autisme. Over hoe ik me jarenlang eenzaam en verloren heb gevoeld. Hoe ik zocht naar houvast, naar antwoorden, naar erkenning. Door mijn verhaal op papier te zetten, hoop ik anderen te raken. Hen te laten voelen: je bent niet alleen.

Van schrijven naar delen

Ik geloof in de kracht van verhalen. Daarom geef ik ook lezingen en trainingen. Over autisme bij vrouwen, over het ouderschap van een zorgintensief kind, over stress, over veerkracht. Met persoonlijke verhalen, voorbeelden uit mijn praktijk en praktische handvatten.

Want woorden verbinden. Niet alleen mij met mezelf, maar ook met anderen.

Wil je verder lezen of luisteren?
�� Ik geef lezingen en trainingen over (vrouwelijk) autisme, ouderschap en stress.
�� Kijk bij het aanbod op mijn website of neem contact op voor een lezing op maat.

Meer lezen over autisme en veerkracht?
�� Bekijk mijn trainingen voor vrouwen met autisme of workshops voor professionals.

Ruimte geven begint met een vraag - Autisme, communicatie & verbinding

Tue, 24 Jun 2025 07:28:53 GMT

Ruimte geven begint met een vraag

Waarom een simpele vraag zo’n groot verschil kan maken, op het werk en privé

Ruimte geven begint met een vraag

Waarom een simpele vraag zo’n groot verschil kan maken, op het werk en privé

Hulp vragen of aangeven wat je nodig hebt: het klinkt eenvoudig. Maar voor veel vrouwen met autisme – waaronder ikzelf – is dat vaak een enorme drempel.

En eerlijk? Dat geldt eigenlijk voor veel mensen.

Waarom? Omdat je graag wilt meedoen. Je wilt niet opvallen, geen uitzondering zijn. Je wilt gewoon functioneren zoals anderen dat lijken te doen. Dus houd je je stil. Je doet mee. Je zet je over je gevoel heen voor dat gesprek, die afspraak, dat teamoverleg.

Maar als je structureel verzwijgt wat je nodig hebt, ga je over je grenzen heen. En dat heeft gevolgen:

Stress of overprikkeling
Emotionele uitputting
Minder zelfvertrouwen
Op de lange termijn: risico op burn-out of uitval

Ruimte vragen is geen luxe – het is noodzaak

Laatst wandelde ik met een vriendin. Gewoon even eruit. Onderweg vroeg ze:

“Wat kan ik anders doen zodat het voor jou makkelijker is, of minder energie kost?”

Een kleine, oprechte vraag. Maar het deed veel. Er ontstond een open gesprek over hoe ik sociale situaties ervaar. Zoals verjaardagen of onverwachte gesprekken. Ja, ik kan het.

Maar vanbinnen gebeurt er van alles:

Wat ga ik vragen?
Is het logisch wat ik zeg?
Is het raar als er stiltes vallen?

Na afloop analyseer ik alles. En zelden ben ik tevreden.

Bij haar is dat anders. Onze wandelingen zijn ontspannen. Stiltes zijn oké. We hoeven niet altijd te praten. En we hebben vaste onderwerpen waar we allebei iets aan hebben.

Ze zei ook:

“Ik vind het niet erg als je zegt wat ik anders kan doen. Ik voel me dan niet aangevallen. Ik vind het juist fijn als ik het weet.”

Dat geeft ademruimte.

Ik kon daardoor iets terugzeggen:

“Bellen, onverwachts bellen… dat geeft me stress. Dus ik vind het fijn als je eerst even appt, dan kan ik me voorbereiden.”

De kracht van een simpele vraag

Een vraag. Een opening. Geen oordeel. Daar zit de sleutel.

En die sleutel werkt niet alleen in vriendschappen. Ook op de werkvloer, in het onderwijs of in de zorg kunnen zulke vragen het verschil maken:

-Wat maakt dat jij rustig en ontspannen je werk kunt doen?
-Wat heb jij nodig om minder overprikkeld te raken of als je al overprikkeld bent?
-Hoe kunnen we het samen makkelijker maken?

Want pas als iemand ruimte krijgt, kan diegene ook vertellen wat er nodig is.

Wat heb jij nodig – en hoe geef jij ruimte aan de ander?

Wil je leren hoe je ruimte kunt geven aan de ander – of zelf meer ruimte kunt innemen?

In mijn trainingen over autisme gaan we dieper in op communicatie, over- en onderprikkeling en het belang van wederzijds begrip. Of je nu zelf autisme hebt of werkt met mensen bij wie de wereld soms net anders binnenkomt: je bent welkom.

�� Voor zorg- en onderwijsprofessionals: leer signalen herkennen, help overbelasting en escalaties voorkomen en maak ruimte voor echt contact.
�� Voor vrouwen met autisme: ontdek hoe jij je eigen ‘gebruiksaanwijzing’ mag volgen, zonder je altijd aan te passen. Voor rust en balans.

Bekijk de actuele trainingen via: www.perspectivia.nl
Of stuur me een bericht als je twijfelt welke training bij je past.

Autisme bij vrouwen: waarom het vaak gemist wordt – mijn persoonlijke verhaal

Tue, 17 Jun 2025 08:45:51 GMT

Je ziet het niet aan mij – over het onzichtbare autisme bij vrouwen

Wat als je autisme hebt, maar niemand het ziet? Ontdek het onzichtbare verhaal achter gedrag – en hoe jij het verschil kunt maken.
Toen ik laatst een populaire roman las, schrok ik. In een hoofdstuk werden de DSM-criteria voor autisme “geciteerd”. Nou ja, geciteerd.. Het stond er alsof autisme betekent dat je onvermogen hebt om relaties aan te gaan, geen contact maakt, onverstaanbaar praat, ernstige driftbuien hebt en in jezelf gekeerd bent. Ik dacht: wacht even, dit klopt helemaal niet

Ik schrik, meerdere mensen die ik ken hebben dit gelezen. Ik heb autisme, wat denken mensen dan over mij? Terwijl we inmiddels allemaal weten dat de manier waarop autisme zich uit bij vrouwen vaak totaal anders is dan het stereotype beeld.

Want hoe ziet autisme eruit?
Ik lach.
Ik werk.
Ik geef trainingen.
Ik reis.
Ik maak oogcontact.
Ik heb vrienden.

Dus hoor ik regelmatig: “Je ziet het niet aan je.”
En dan voel ik het… een klein stemmetje dat zich wil verdedigen, zich bijna moet verantwoorden.

Maar laten we eerlijk zijn: je ziet het ook niet aan iemand of ze chronisch ziek zijn, ADHD hebben of worstelen met depressieve gevoelens. Onzichtbaar betekent niet dat het er niet is.

Mijn autisme is er wél
Je ziet het misschien niet, maar ik voel het:
- Als ik overprikkeld raak door een geurkaars, terwijl buiten
kinderen gillen en ik al moe ben.
- Als mijn hoofd blijft malen: Was ik te direct? Had ik dat anders moeten zeggen?
- Als ik na een drukke dag niet meer weet hoe ik moet ontspannen, terwijl ik daar anderen juist zo goed bij help.
Mijn gedachten stuiteren als pingpongballen door mijn hoofd. Ik probeer ze weg te slaan, maar ze komen terug. Steeds feller. Steeds kritischer.

De binnenwereld van vrouwen met autisme
Veel vrouwen met autisme herkennen zich niet in het klassieke beeld van ‘de autist’. We leren maskeren, sociaal gedrag kopiëren, ons aanpassen. Soms jarenlang. Tot het niet meer gaat. Ook ik kreeg een burn-out. Ik was op.

En ik ben niet de enige. Ik zie het bij veel vrouwen gebeuren.

Daarom is het zó belangrijk dat zorg- en onderwijsprofessionals verder kijken dan het stereotype. Dat ze leren herkennen wat er schuilgaat achter gedrag. Want pas dan kunnen ze écht het verschil maken – voor dat meisje dat zich anders voelt, voor die vrouw die op haar tenen loopt, voor die moeder die denkt dat ze faalt.

Wat kun jij doen als professional of naaste?
Autisme bij vrouwen vraagt om een andere manier van kijken. Geen snelle oordelen, maar oprechte nieuwsgierigheid. Dit kun jij doen om écht verschil te maken: - Luister zonder te willen oplossen. Soms is gehoord worden al genoeg.
- Stel open vragen. Bijvoorbeeld: “Wat helpt jou in zo’n situatie?” of “Hoe ervaar jij dit?”
- Let op signalen van overprikkeling of vermoeidheid. Die zijn vaak subtiel.
- Respecteer grenzen, ook als ze onzichtbaar zijn.
- Wees geduldig. Maskeren kost energie – het afzetten ervan ook.

Kleine aanpassingen in jouw benadering kunnen een wereld van verschil maken voor iemand met autisme.

Wil jij verder kijken dan het stereotype?
In mijn trainingen duiken we samen in het échte verhaal achter autisme bij vrouwen. Met theorie én ervaringsverhalen. Voor vrouwen met autisme die zichzelf beter willen begrijpen. En voor professionals die hun blik willen verruimen.

Nieuwsgierig?
Meer over mijn trainingen vind je hier.�� Ontdek mijn trainingen

Met vriendelijke groet,

Maartje de Vries
PerspectiviA Coaching & Training

Als je kind niet naar school gaat: leven met een thuiszitter; niet naar school, geen diploma, geen gala en een eigen pad vinden

Tue, 10 Jun 2025 07:17:21 GMT

Ontdekken wat jij kunt. Want jij bent goed zoals je bent!

Veel ouders krijgen ermee te maken: een kind dat (langdurig) thuiszit, niet naar school gaat, geen diploma haalt, geen gala meemaakt en geen vervolgopleiding start. Dat doet wat met je als ouder. In deze blog neem ik je mee in mijn verhaal. Over levend verlies, het bijstellen van verwachtingen en het ontdekken van wat er wél kan. Want jij bent goed zoals je bent.

Feest in de kamer, maar verdriet in mijn buik

De kamer is versierd met gekleurde vlaggetjes en ballonnen. De jarige is 18 geworden. De kamer zit vol visite. Het geroezemoes overstemt de muziek die op de achtergrond speelt. Mijn vriendin vertelt enthousiast over de komende tijd van haar grote knul.

Hij heeft twee bijbaantjes en werkt veel om een extra zakcentje te verdienen. Daarna gaat hij met vrienden op treinvakantie naar Italië, en volgend jaar begint hij aan een hbo-opleiding.
Ik probeer enthousiast naar haar te glimlachen en stel geïnteresseerde vragen.
‘Wat knap, en dat klinkt heel leuk. Heeft hij er zin in?’
‘Hij heeft er veel zin in, hij heeft er ook hard voor gewerkt,’ zegt ze glunderend.

Mijn keel knijpt langzaam dicht. Mijn buik trekt samen. Ik probeer het gevoel weg te stoppen en kijk naar mijn handen, die krampachtig op mijn schoot liggen.
Via mijn wimpers gluur ik naar mijn zoon. Hij zit weggedoken in zijn hoody, schouders naar voren. Hij kriebelt zijn hulphond achter de oren.
Mijn buik trekt zich nog harder samen – het voelt alsof er een baksteen ligt. Mijn ogen worden vochtig. Ik knipper, knijp in mijn handen. Verdriet overspoelt me als een donderwolk die de bergen in komt rollen.

Het gesprek gaat ondertussen verder over welke ‘stepstones’ de hbo-opleiding biedt. Ik wring een glimlach op mijn gezicht en knik vriendelijk, alsof ik nog mee ben. Ondertussen razen de gedachten door mijn hoofd. Waarom voel ik me zo verdrietig? Het is toch fijn voor die jongen? Hij heeft een toekomst. Een diploma. Een helder pad.

En toch voel ik me eenzaam in deze volle kamer.

Als je kind een thuiszitter is: afscheid van het gewone pad

Ondertussen zit jij al meer dan vier jaar thuis. Je gaat niet naar school. Maar we hebben samen een ander pad uitgestippeld. Jij hebt al drie diploma’s op zak: je Glinsterdiploma, je Shoto Todoroki-diploma, en het diploma van de teamtest met je hulphond.

We maken elk jaar een plan waarin je mag ontdekken wat je wil, waar je goed in bent, hoe je kunt groeien en bloeien. Minder stress, meer plezier – dat is ons kompas. Het gaat met ups en downs, maar jouw eigen route volgen is de beste weg voor jou.

Levend verlies: rouw zonder einde

Thuis aangekomen vraag jij, ‘waarom ben ik niet normaal? Waarom kon ik niet gewoon zoals iedereen naar school.’

Ik heb geen antwoord, we blijven samen stil.

Deze momenten zoals op zo’n verjaardag overvallen me, ik ben er nooit op voorbereid.

Als ik het zo voel hoe moet dit voor jou zijn...

"Levend verlies is er elke dag opnieuw. Het is verdriet dat nooit eindigt en om een hele nieuwe benadering vraagt." – Manu Keirse.

Als (ouder van) een thuiszitter heb je te maken met ‘levend verlies’.
Ik heb afscheid moeten nemen van verwachtingen en idealen. Ik heb mijn doelen moeten bijstellen. Ik had jou ook het zo gegund je school diploma halen, het schoolgala, een vriendenclub op mee op reis te gaan. Je werkt zo hard al zo lang. Maar het loopt voor jou anders en ook dat is goed. Want jij bent een prachtig mens. Jij bent helemaal goed zoals je bent.
Het is míjn worsteling – met mezelf.
Te perfectionistisch. Te grote stappen. Te hoge verwachtingen – van mezelf, en soms ook van anderen.

Wat kan er wél? Creatieve oplossingen voor thuiszitters

Jij hebt mij geleerd om kleiner te kijken. Geduld te hebben. Te zoeken naar wat er wél kan. Dankzij jou ben ik creatief geworden in oplossingen bedenken.
Bijvoorbeeld:

Praten lukt niet? Dan gebruiken we een knuffeltje dat twee kanten heeft of we appen onze emoties.
Durf je niet alleen naar een bijeenkomst? Dan gaan we samen, of ik wacht in de auto voor de deur.
Wil je wel een diploma, maar niet naar school? Dan maken we zelf een plan in kleine stappen (zoals ov-reizen, koken, wandelen met de hond). Heb je het gehaald? Dan mag de vlag uit en krijg je je diploma.

In stappen die jij wil én kan zetten. De regie ligt bij jou. Want jij bent goed zoals je bent.

Van thuiszitervaring naar toolbox voor anderen

De creatieve ideeën die ik voor jou bedacht, heb ik omgezet in een toolbox voor thuiszitters . Ik gebruik deze in mijn werk en geef trainingen aan professionals en ouders die werken of leven met thuiszitters. Omdat ik graag wil dat iedereen – of je nu thuiszit, naar school gaat, op reis bent of iets anders doet – werkt aan wat bij hem of haar past.

Zodat jij ontdekt: wat kan er wél?
Zodat jij groeit en bloeit tot het mooiste mens die jij bent.
Want jij bent goed zoals je bent.

De volgende toolbox training 'van stress naar plezier' voor coaches, begeleiders, docenten en ouders start:

woensdag 1 oktober.

Meer weten?

Wil je meer informatie over mijn toolbox of trainingen voor ouders en professionals?

Is er een verschil tussen stress en overprikkeling bij autisme?

Wed, 04 Jun 2025 13:01:02 GMT

Is er een verschil tussen stress en overprikkeling bij autisme?

Overprikkeling is ook een stress response reactie van het lichaam, maar wordt vaak anders ervaren.

Voor mij zit er veel overlap in. De gevolgen (lichamelijke en mentale uitputting) zijn vaak hetzelfde, maar het verschil zit vooral in de oorzaak en in wat helpt om weer in balans te komen. In deze blog leg ik de overeenkomsten en verschillen uit tussen stress en overprikkeling bij autisme, aan de hand van theorie, voorbeelden uit mijn eigen leven en praktische tips.

De Overeenkomst tussen Stress en Overprikkeling

Stress en overprikkeling zijn beide lichamelijke en mentale reacties op een teveel aan input. Dat betekent dat er meer prikkels binnenkomen dan er op dat moment verwerkt kunnen worden. Het brein krijgt het signaal dat de situatie “onveilig” is en zal alles in werking zetten om te overleven. Dat is een onbewust proces waar je weinig tot geen controle op hebt als dit je overkomt. Ze hebben veel overlappende signalen (zoals vermoeidheid, prikkelbaarheid, hoofdpijn, snel overmand zijn) en versterken elkaar.

Bij mensen met autisme is die wisselwerking vaak nog sterker. Dat komt doordat het zenuwstelsel gevoeliger is afgesteld: prikkels worden intenser ervaren en moeilijker gefilterd. Daardoor kan stress sneller omslaan in overprikkeling, en omgekeerd.

Wat is stress?

Iedereen ervaart wel eens stress.
Stress is een natuurlijke lichamelijke en emotionele reactie op een situatie waarin je spanning of druk ervaart. Denk aan veranderingen, uitdagingen of bedreigingen. Je lichaam schakelt dan over op paraatheid: je hartslag stijgt, je ademhaling versnelt. Handig als je een presentatie moet geven of een belangrijke deadline hebt. Dit noemen we ook wel het gaspedaal .

Maar langdurige of hevige stress, zonder voldoende herstelmomenten, kan schadelijk zijn. Je raakt uit balans. Je hebt dan je rempedaal nodig: rust, ontspanning en herstel. Stress ontstaat vaak als je draaglast groter is dan je draagkracht ; bijvoorbeeld bij werkdruk, een volle agenda of een ingrijpende verandering.

Autisme en stress

Als je autisme hebt, is de kans groot dat je vaker stress ervaart en dat het meer moeite kost om te herstellen. Dat komt onder andere door de andere manier van prikkelverwerking bij autisme . Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat mensen met autisme stress anders ervaren en verwerken.

Wat mij (en veel vrouwen met autisme) stress geeft:

Naast ‘klassieke’ oorzaken zoals een volle agenda of veranderingen, ervaar ik extra stress door:

· Veranderingen en onduidelijkheid (bijvoorbeeld: wie komt er op dat feestje?)

· Sociale verwachtingen (moet ik wel of niet naar die verjaardag, moet ik reageren op een appje?)

· Communicatie (ik analyseer gesprekken vooraf, tijdens en achteraf)

· Overprikkeling (veel geluiden, mensen aanraken, fel (zon) licht)

· Interne prikkels (negatieve gedachten, perfectionisme, piekeren)

Signalen bij mij: moeheid, hartkloppingen, prikkelbaarheid, hoofdpijn, gespannen spieren.
Wat helpt: taken schrappen, duidelijkheid, een knuffel (soms), een lijstje maken.

Wat is prikkelverwerking?

Prikkelverwerking is het proces waarbij je hersenen zintuiglijke prikkels filteren, verwerken en daar een passende reactie op geven. Denk aan zien, horen, voelen, ruiken, proeven, maar ook interne prikkels zoals honger, kou, evenwicht en pijn.

Je hersenen bepalen welke prikkels belangrijk zijn, en welke je kunt negeren. Op basis daarvan reageer je: drinken als je dorst hebt, of je hand terugtrekken bij hitte.

Prikkelverwerking bij autisme

Bij autisme werkt dit filter vaak anders. Je hersenen filteren minder goed, waardoor:

· Onbelangrijke prikkels moeilijker genegeerd worden.

· Veel prikkels tegelijk binnen komen

· Je gevoeliger bent voor kleine geluiden, aanrakingen, geuren of licht.

· Je soms ook minder gevoelig bent voor andere prikkels.

Dit maakt de kans op overprikkeling groter.

Wat is overprikkeling?

Overprikkeling is een reactie van het lichaam als er te veel zintuiglijke prikkels binnenkomen. Je brein ziet dit als ‘onveilig’ en gaat in de overlevingsstand. Dit gebeurt vaak onbewust, je kunt het meestal niet tegenhouden.

Wat bij mij o.a voor overprikkeling zorgt:

Geluid: meerdere geluiden door elkaar (bv. gesprek + radio)

Tast: onverwachte aanraking of knuffels

Licht: fel zonlicht, ook bij bewolkt weer draag ik graag een zonnebril

Signalen bij mij: vol hoofd, snel geëmotioneerd, moe, watten in mijn hoofd, prikkelbaarheid.
Wat helpt: stilte, zonnebril, warm bad, alleen zijn.

Overprikkeling kan stress geven , en stress maakt je gevoeliger voor prikkels . Dan kan zelfs een knuffel van mijn man te veel zijn.

Het verschil tussen stress en overprikkeling bij autisme

Stress Overprikkeling

Reactie op een stressvolle situatie Reactie op een overload aan zintuiglijke prikkels

Oorzaken: werkdruk, verwachtingen, te veel taken Oorzaken: geluid, licht, aanraking, geur

Je kunt het deels begrijpen/rationaliseren Komt vaak onverwacht en is moeilijk te sturen

Stress kan overprikkeling versterken Overprikkeling kan stress veroorzaken

Waarom het belangrijk is om stress/overprikkeling bij jezelf te herkennen?

Als vrouw met autisme (of ouder/professional) is het helpend om te weten wanneer je stress ervaart en waardoor. Want hoe beter je je stress herkent, hoe eerder je kunt bijsturen. Niet alleen door je omgeving prikkelarm te maken, maar juist ook door zelf te leren wat jou helpt om tot rust te komen. Dat vraagt zelfkennis, oefening én mildheid. Maar het levert ook veel op: meer regie, minder uitputting en meer ruimte voor jezelf.

Om meer zicht te krijgen op stress en overprikkeling voor mijn coachklanten en voor mijzelf heb ik een checklist gemaakt. Heb je nog goede aanvullingen? Laat het vooral weten. Wil je hem ontvangen? Laat een reactie achter of stuur een berichtje.

�� Wil je leren hoe je beter omgaat met stress en overprikkeling bij autisme? In mijn trainingen en coaching leer je praktische tools die passen bij jou.

Blog PerspectiviA

Ontspanning bij stress

Ontspanning: de pijler die je stresssysteem helpt herstellen ﻿

Als iedereen niet thuis geeft

Als iedereen niet thuis geeft

Hoe ik als hondenmens als schrijver juist de kat achterna moet lopen

Hoe ik als hondenmens als schrijver juist de kat achterna moet lopen

Een schrijfweek op Tenerife

“Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik kan het niet… maar ik moet het toch kunnen?”

"Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik kan het niet... maar ik moet het toch kunnen?"

Bijzonder moment: schrijfcontract

Wat een bijzonder moment: ik heb mijn schrijfcontract ondertekend .

Mijn schrijversleven: waar en hoe ik schrijf

Mijn schrijversleven: waar en hoe ik schrijf

Ruimte voor jezelf, even stilstaan

Dinsdag schrijfdag: Ruimte voor jezelf

Beweging bij stress en overprikkeling: begin met één stap

Beweging bij stress en overprikkeling: begin met één stap

De stille kracht van een zorgintensieve moeder

Schrijven op dinsdag: de stille kracht van een zorgintensieve moeder

Zo ziet mijn schrijversleven eruit

Tai chi: bewegen geeft rust

Tai chi: bewegen geeft rust

Waarom ik ben gaan schrijven?

Waarom ik schrijf?

Wanneer luisteren alles zegt

Wanneer luisteren alles zegt

Schrijven geeft kracht: lichtpuntjes in het kleinste

Schrijven geeft kracht: lichtpuntjes in het kleinste

Waarom co-regulatie onmisbaar is bij stress en overprikkeling

1 kaars is genoeg om duisternis te doorbreken

1 kaars is genoeg om duisternis te doorbreken

Insta family versus reality

Insta Family versus reality

Acceptatie begint met het neerzetten van je rugzak

Acceptatie begint met het neerzetten van je rugzak

Je bent goed zoals je bent

Je bent goed zoals je bent

De kracht van sorry

De kracht van sorry: waarom erkenning alles verandert

Autisme en grenzen, hoe bewaak je je energie

Autisme en grenzen

Situaties die lastig zijn

Wat helpt?

Metafoor

December ontspanningskalender

December: gezelligheid… en stiekem ook best veel prikkels

Schrijven als pauzeknop

Schrijven als pauzeknop

Een nieuw begin

Een nieuw begin

Als het systeem faalt

Blog 1 Als het systeem faalt

De kracht van de eerste drie V’s

De kracht van de eerste 3 V's

�� 1. Veiligheid

�� 2. Vertrouwen

�� 3. Voorspelbaarheid

�� Hier begint het. Altijd.

Vrijheid in verbinding

Vrijheid in verbinding

De reis van een workshop geven

De reis van een workshop geven

Levend verlies voelt als heimwee

Levend verlies voelt als heimwee

Autisme en trauma: gezien en gehoord worden maakt het verschil

Anders kijken: hoe creatieve ideeën nieuw perspectief geven

Hoe creatieve ideeën nieuw perspectief geven

Vertrouwen en veiligheid, de basis

Veiligheid en Vertrouwen

Kleine stappen, groot plezier bij autisme en thuiszitters

Van stress naar plezier: kleine stappen, groot verschil

Hoe krijg je ze zover als de motivatie er (nog) niet is

De motivatie lijkt wel stuk

na de vakantie, als je kind niet meer kan

Na de vakantie, als je kind niet meer kan...

Van stress naar plezier, doorbreek de negatieve cirkel bij autisme, angst of trauma

Van stress naar plezier, doorbreek de negatieve cirkel bij autisme, angst of trauma

Boekentip 5 als je kind trans is

Zomerlezen: 5 boekentips over autisme

Ontspanning: de pijler die je stresssysteem helpt herstellen