wat is maskeren bij autistische vrouwen

"Zij heeft geen autisme, ze is veel te sociaal."

Je zit tegenover haar in het gesprek. Ze stelt de juiste vragen, lacht op het juiste moment, kijkt je aan. Ze lijkt op haar gemak.

Je denkt: dit is iemand die haar draai heeft gevonden.

Maar wat je niet ziet: terwijl jij praat, voert zij tegelijkertijd een tweede gesprek, met zichzelf. Hoe lang kijk ik haar aan? Niet te lang. Lang genoeg? Moet ik een vraag stellen? Elke sociale situatie is een sollicitatiegesprek dat ze van tevoren heeft voorbereid.

Thuis valt het masker af. Ze zakt neer op de bank en kan niets meer. Dat zie jij niet.

Wat is maskeren?

Maskeren is het bewust of onbewust verbergen van autistische kenmerken, een overlevings- en copingsmechanisme om 'erbij te horen' en 'normaal' over te komen. Denk aan: gesprekken van tevoren instuderen, oogcontact forceren, stimmen onderdrukken, de groep peilen en je aanpassen, doen alsof alles goed gaat.

Een kameleon die nooit stopt met aanpassen. Vrouwen met autisme zijn er bijzonder goed in, mede daardoor wordt autisme bij vrouwen vaak pas laat herkend of helemaal niet.

Niet alle autistische vrouwen maskeren even sterk. Toch zie ik het in mijn praktijk bij verreweg de meesten terug, soms subtiel, soms uitputtend zichtbaar zodra het masker eenmaal af mag.

Waarom doen ze het?

Niet alleen uit angst, ook uit een oprechte wens voor verbinding. Ze leren sociaal gedrag aan omdat contact belangrijk voor hen is, niet omdat ze iemand anders willen zijn.

Maar ook: om uitsluiting te voorkomen, om te voldoen aan wat de omgeving verwacht. Het is geen bewuste keuze; het is wat er gebeurt als de wereld niet is ingericht op jouw behoeften en je daar toch in moet overleven.

Daar komt bij: meisjes worden van jongs af aan gesocialiseerd om aanpassingsgezind en sociaal vaardig te zijn. Autistische vrouwen voelen die druk extra; wie opvalt, wordt buitengesloten.

Wat zijn de gevolgen?

Het masker ophouden kost enorm veel energie. Dag in, dag uit. De prijs: uitputting, psychische klachten, burn-out, eenzaamheid, en het gevoel niet meer te weten wie je bent zonder masker.

Als professional zie je vaak alleen het eindresultaat: de uitval, de burn-out, de crisis. Niet de jaren van aanpassen die eraan voorafgingen. Niet de dagelijkse inspanning die onzichtbaar bleef, omdat ze er zo goed in was.

Hoe herken je het?

Iemand die maskeert, laat zich moeilijk vangen op gedrag, juist omdat ze zo goed is in aanpassen. Let op de patronen: ze functioneert goed naar buiten maar valt thuis volledig weg. Na sociale situaties heeft ze lange hersteltijd nodig. Ze zegt moeiteloos wat jij wilt horen, maar weet zelf niet wat ze wil. Klachten lijken niet te kloppen met wat jij ziet.

Sociaal functioneren is niet hetzelfde als goed in je vel zitten.

Wat kun jij doen?

Creëer een veilige omgeving, één waar ze zichzelf mag zijn. En stel de vraag die het verschil maakt: "Hoeveel energie heeft dit je gekost?" Niet: hoe ging het? Maar: wat kostte het?

Het masker is geen keuze. Het is overleven.