Sinterklaas en autisme: minder stress in december

"Dit jaar wordt pakjesavond gewoon gezellig." 

Dat dachten we elk jaar weer. Tot we het Beukennootjes feest bedachten. Nog nooit van gehoord? Echt niet? Gemiste kans… 

Het is een leuk en bijzonder gezinsfeest. Een paar jaar geleden zijn we er thuis mee begonnen. Met als doel een gezellige, liefdevolle, fijne avond met elkaar. Even wat extra aandacht aan elkaar schenken. (Voor onze kinderen was het ook een doel dat ze leuke cadeautjes kregen. Pubers blijven ook kinderen!) 

In deze blog vertel ik waarom we het zo zijn gaan doen, hoe het feest werkt en welke tips ons hebben geholpen om de feestdagen rustiger te maken. 

Waarom december zoveel spanning gaf 

Elk jaar gaf december bij onze zoon met autisme erg veel stress en spanning. Sinterklaas op tv, Sinterklaas op school, Sinterklaas thuis, Sinterklaas in de winkel. Soms ook nog bij familie of opa & oma. 

Sinterklaas is al maanden overal. De spanning bouwt zich op. En als wij denken een 'gezellige' pakjesavond te hebben, is de stress zo erg opgelopen dat er een meltdown komt. Dan is het voor niemand meer 'gezellig'. 

Misschien herken je dit. Je kijkt er als gezin naar uit, je doet je best om het leuk te maken, en toch loopt het mis. Je denkt dan al snel: we moeten het nóg beter voorbereiden, nóg meer uitleggen, nóg meer ons best doen. 

Het ging niet mis op die ene avond 

Wat we langzaam gingen zien: de spanning zat niet in pakjesavond zelf. Die zat in alles wat eraan voorafging. Maandenlang, overal. 

Voor veel kinderen met autisme stapelt spanning zich op. Elke verandering, elke verrassing, elk liedje in de winkel en elk gesprek op school over Sinterklaas vraagt energie. Aan de buitenkant zie je daar vaak weinig van. Tot de emmer vol is. Dan is een kleine aanleiding genoeg. 

De meltdown op pakjesavond is dan niet het probleem, maar het moment waarop het zichtbaar wordt. Nóg beter voorbereiden op die ene avond helpt dan maar een beetje. Wat wél helpt: kijken naar de hele periode, en naar hoe het feest is ingericht. 

De afgelopen jaren hebben we steeds meer uitgevonden hoe we de spanning konden verminderen. Een paar jaar geleden hebben we het rigoureus anders gedaan. We vierden twee maanden eerder een nieuw bedacht feest: het Beukennootjes feest. En we vierden geen Sinterklaas in december. 

Het Beukennootjes feest: zo werkt het 

Voor de voorbereiding maak je afspraken met elkaar, trek of verdeel je lootjes en ga je op pad om voor iemand iets leuks uit te zoeken. 

Op het feest zelf heb je nodig: een gezin, een aantal cadeautjes, wat lekkers, spelregels, een dobbelsteen en een klok. 

Op de afgesproken tijd dobbelt iedereen om de beurt: 

• Bij 1 of 5 mag je een cadeautje aan iemand anders geven. 
• Bij 2 of 4 mag je iemand vragen een cadeau aan jou te geven. 
• Bij 3 of 6 bedenk je een leuke opdracht. 

Als de tijd om is, worden de laatste cadeautjes verdeeld en uitgepakt. 

10 tips voor rustiger feestdagen met autisme 

Dit zijn de dingen die voor ons het verschil maakten. Misschien zit er iets tussen dat ook bij jullie gezin past. 

1. Lol We willen vooral een gezellige tijd met elkaar. We kiezen samen met onze kinderen hoe dat bij hen past en zo min mogelijk stress geeft. Hoe hebben wíj het leuk? Zij kozen voor een dobbelspel, met een balans tussen duidelijkheid en humor. Twee cijfers op de dobbelsteen hadden een grappige opdracht. 

2. Aansluiten Onze kinderen waren toen 14 en 15. Ze wisten goed wat ze wilden en nodig hadden. We overleggen met hen wat zij prettig vinden. Wij denken mee, geven suggesties en we kiezen samen. Kijk goed wat jouw gezin nodig heeft. Welke aanpassingen maken het voor jouw kind met autisme, of voor jezelf, prettiger? Waar zit elk jaar de stress? Kan je dat anders doen? Pas het dan aan en sluit aan bij je kind. 

3. Voorspelbaarheid Geen of minder verrassingen. Onze zoon mag aangeven of hij wil weten hoeveel cadeautjes hij krijgt, of dat hij precies wil weten welke cadeaus hij krijgt. Ook weet hij wat de anderen in het gezin krijgen. Hij kiest zelf waar hij nog een verrassing wil. Voor jongere kinderen met autisme kun je erover nadenken of je het geheim van Sinterklaas wil vertellen. Sommige kinderen geeft dit veel rust. 

4. Duidelijkheid We spreken van tevoren duidelijk af wie voor wie het lootje heeft. 

5. Planning We maken van tevoren een planning. Wanneer trekken we lootjes, wanneer kopen we cadeaus, wanneer pakken we in en wanneer vieren we het feest? We zetten dit op de kalender, vaak met tekeningen erbij voor de duidelijkheid. Voor jongere kinderen kun je ook een aftelkalender maken. De planning maken we niet te ver van tevoren. 

6. Regie Onze zoon mag kiezen voor wie hij de cadeautjes wil kopen. Dat geeft hem de regie. 

7. Afbakening We spreken duidelijk af hoe, wanneer en van hoe laat tot hoe laat we het feest vieren. 

8. Rust Voor en na het feest zorgen we dat we geen andere afspraken of plannen hebben. Zo is er genoeg ruimte om weer te ont-stressen en te ont-prikkelen. We vieren het op vrijdagavond of zaterdagochtend, zodat hij het weekend heeft om bij te komen. Plan in de feestmaanden ook geen andere spannende dingen, zoals de tandarts of een doktersbezoek. 

9. 1x is genoeg We vieren één keer het Beukennootjes feest. We hebben de opa's en oma's gevraagd om liever op een ander moment iets gezelligs met de kinderen te doen. Zo loopt de spanning niet te veel op. 

10. Luister naar je gevoel Kies wat goed voelt voor jou en jullie gezin. Doe het op jullie eigen manier. 

Hoe het nu, een paar jaar later, gaat 

Toen ik dit feest voor het eerst beschreef, was het nog even afwachten hoe december zou uitpakken. Inmiddels weten we het: het Beukennootjes feest was voor herhaling vatbaar. 

Nu vieren we bijna elk jaar een variant op het Beukennootjes feest. December is voor ons veel minder stressvol rondom cadeautjes, surprises en alles wat erbij hoort. 

Een eerste stap voor jullie gezin 

Je hoeft niet meteen alles om te gooien. Begin met één vraag, aan je kind of aan jezelf: waar zit elk jaar de stress? Kun je dát stukje anders doen? 

Het hoeft niet op de manier waarop iedereen het doet. Het mag op jullie eigen manier. 

Ik wens je alvast ontspannen, fijne en gezellige feestdagen, die passen bij jullie. 

Wil je na het lezen van deze blog kijken naar jullie persoonlijke situatie, of heb je een vraag? Ik maak graag tijd om mee te denken over wat het beste bij jullie past.