Ervaren helpt om de ander beter te begrijpen en gericht te ondersteunen
Ervaren helpt om de ander beter te begrijpen en gericht te ondersteunen
Over stress, autisme en waarom voelen zoveel meer zegt dan weten
‘Ik weet dat ik niet zoveel doe op een dag… maar ik ben toch zo moe.’
Het is een uitspraak die ik vaak hoor van mensen met autisme. En misschien herken jij als zorg- of onderwijsprofessional ook wel iets anders:
Dat gevoel van zoeken naar balans.
Tussen ruimte geven en grenzen stellen. Tussen veiligheid bieden en het programma draaien.
Tussen rustmomenten mogelijk maken; en de rest van de klas of groep niet tekortdoen.
Je ziet dat een leerling, client, deelnemer, coachklant vastloopt, zich terugtrekt of explodeert.
Je vraagt je af:
Is dit autisme? Is het karakter? Is het niet willen of niet kunnen?
Je weet dat het kind het moeilijk heeft, maar je voelt ook de druk van tijd, structuur, verwachtingen.
Juist voor jou is deze blog.
Want wat als je die worsteling niet alleen begrijpt, maar zelf
ervaart?
Wat als jij aan den lijve voelt wat het is om constant te moeten schakelen, onder druk, met veel prikkels?
Weten is niet hetzelfde als voelen
Bij mezelf én bij de mensen met wie ik werk, zie ik het keer op keer:
Iets zelf ervaren is totaal anders dan erover praten.
Dat geldt zeker als je leeft met autisme. Je kunt uitleggen hoe iets voelt, of wat er gebeurt, maar pas als je het zelf ervaart, snap je het écht.
Je kunt iets uitleggen.
Een diagnose bespreken.
Maar pas als je zelf in een situatie komt die onduidelijk, prikkelrijk of te snel is, voel je hoe zwaar het is. En hoeveel schakels er verborgen zitten in iets wat “simpel” lijkt.
Opstaan is geen simpele handeling
Voor veel mensen met autisme kosten dagelijkse dingen ontzettend veel energie. Dingen die voor anderen misschien vanzelf gaan, bestaan voor hen uit talloze kleine stappen.
Neem opstaan.
Dat klinkt simpel: je doet je ogen open en je stapt uit bed.
Maar in de praktijk zijn het veel meer handelingen:
- Ogen open
- Rechtop zitten
- Deken aan de kant
- Benen naast het bed
- Opstaan
- Bedenken wat je aandoet (T-shirt of trui? Wat voor weer is het?)
- Kleding uitzoeken
- Aantrekken
En dan moet het aankleden nog beginnen. Elk van die stappen kan energie kosten, verwarring geven, of stress opleveren. Geen wonder dat ik regelmatig hoor:
"Ik doe eigenlijk niet zoveel op een dag, maar ik ben wél heel moe."
Of van anderen:
"Zo moeilijk is dat toch niet? Je moet gewoon opstaan."
Maar dat is alsof je een nieuw spel moet spelen zonder dat iemand je de regels uitlegt. De anderen beginnen al, en zeggen: "Kom op, zo ingewikkeld is het toch niet? Ik doe het ook."
Maar als jij de regels niet kent, voelt het niet veilig.
Vliegen met autisme: geen vakantiegevoel
Dat ervaarden wij ook als gezin, toen we gingen vliegen. We hadden het goed voorbereid, dachten we. Maar op het vliegveld bleek hoeveel stappen er zitten in iets 'eenvoudigs' als op reis gaan:
- Inchecken (welke balie? is de koffer niet te zwaar?)
- Door de security (gaat het alarm af?)
- Douane (klopt alles?)
- Wachten (lang en veel herrie)
- Boarden (lange rij, veel mensen, geduw)
- Stoel zoeken in het vliegtuig
Voor iemand met autisme is dit niet 'gewoon reizen', maar een intensieve prikkeltocht.
Het zenuwstelsel is gevoeliger afgesteld: prikkels worden sterker ervaren, zijn moeilijker te filteren.
Het brein krijgt het signaal:
onveilig!
En dan start de stressreactie: vechten, vluchten of bevriezen.
De stress werkt door – op iedereen
Mijn zoon bevroor. Hij kwam letterlijk niet meer vooruit.
En wij zagen de tijd wegtikken.
Kwamen zelf ook in de stress.
Wilden duwen, trekken, versnellen.
En belandden in een stressvolle dynamiek waarin niemand meer goed kan denken of voelen.
Op zo’n moment dacht ik:
"Mensen hebben echt geen idee hoe hard dit werken is. Voor hem. En voor ons als ouders."
Ze zien het plaatje van de vakantie, de foto’s achteraf. Niet het proces ervoor en tijdens.
Ook als je het niet ziet, is het er wel
Als stress zich opstapelt, kan het exploderen of imploderen. Het escaleert; agressie of terugtrekgedrag.
Vaak hoor ik: “Dat kwam ineens.”
Maar er ging al zoveel aan vooraf.
Daarom is het zó belangrijk dat jij als professional kunt aanvoelen hoe dat werkt.
Wat je níet ziet, maar er wel is.
En wat jij wel kunt doen.
Herken je dit als professional?
Als je werkt met leerlingen of cliënten met kenmerken van autisme, herken je misschien deze vragen:
- Hoe stel ik grenzen en bied ik ruimte?
- Wanneer geef ik een rustmoment en hoe dan?
- Hoe kan ik het gesprek aangaan zonder te veel te vragen?
- Wat is autisme, wat is karakter, wat is overvraging?
Je overlegt met de leerling, probeert mee te denken.
Maar de praktische handvatten ontbreken.
Je zoekt naar meer dan gesprek.
Je zoekt naar
inzicht door ervaring.
Daarom: de escape room ‘Ervaar Autisme’
Omdat voelen meer oplevert dan analyseren, heb ik een training ontwikkeld:
de ervaringsgerichte
escape room ‘Ervaar Autisme’.
Je doorloopt met je team een reis, vol onverwachte stappen, tijdsdruk en onduidelijkheid.
Je lichaam ervaart stress.
Je merkt: hoe reageer ik? Wat helpt mij? Wat doet het met mijn stemming, mijn reacties?
En dan maken we de vertaalslag:
- Wat betekent dit voor mijn leerling of cliënt?
- Wat vraagt dat van mij als professional?
- Wat heb ik nodig om zelf in balans te blijven?
Geen oordeel. Geen standaardoplossing.
Wel inzicht. Verbinding. En praktische tools.
Wil jij ook voelen waar het écht over gaat?
Doe dan mee met de training
Escape room – Ervaar Autisme.
Een unieke ervaring voor professionals in zorg en onderwijs.
Bekijk de training of meld je aan
